खोज

बुटवल, २३ फागुन ।

बुटवल १४ सेमलार र मोतीगन्जका किसानहरु परम्परागत र निर्वाहमुखी खेती प्रणाली छाड्दै आधुनिक र ब्यावसायिक खेती प्रणाली अंगाल्न थालेका छन् । बुटवल उपमहानगरको प्राविधिक सहयोगमा खासगरी मकै खेती ब्यावसायिक रुपमा उत्पादन गर्न थालेपछि उनीहरुले बार्षिक लाखौं रुपैयाँ आम्दानी गर्न सफल भएका छन् ।

प्रत्येक किसानले १० देखि १७ हजारसम्म लगानी गरेर १ लाख ५० हजारसम्मको मकै उत्पादन गर्न सफल भएको मोतीगन्ज मकै पकेट क्षेत्र विकास समितिका संयोजक तुलसीप्रसाद पौडेलको भनाइ छ । पौडेलले भने—‘हामी आफैले विश्वास गरेका थिएनौं, अहिले बिगतको तुलनामा ३ गुणासम्म बढी मकै फलेको छ ।’

 पौडेलका अनुसार मोतीगन्जका ४१ जना किसानले ३० हेक्टर जग्गामा सामूहिक मकै खेती गरेर सामूहिक रुपमा गतबर्ष ५० लाख र यसबर्ष ६० लाख रुपैयाँ आर्जन गर्न सफल भएका हुन् । बुटवल उपमहानगरपालिकाको सहयोगमा बिशेष पकेट क्षेत्र बनाएर ब्यावसायिक उत्पादन गर्ने उद्देश्यसहित मकै खेती सुरु गरेका किसानहरुले पहिलेको तुलनामा ३ गुणासम्म उत्पादन बृद्धि हुनुका साथै बार्षिक लाखौं रुपैयाँ आर्जन गर्न सफल भएको अगुवा किसान मुरारी खनालले बताएका छन् ।

प्रविधि र ज्ञान उपलब्ध भएका कारण पहिलेको तुलनामा उत्पादन बृद्धि भएको उनको भनाई छ । रामपुर हाईब्रिड ८, १० र १२ जातका मकैको बिउ प्रयोग गरिएको बताउदै खनालले यो जातको मकै घोंगा र दाना ठुलो हुने, मिठो र स्वादिलो हुने र एकनासको फल्ने भएकाले यसबाट प्रसस्त लाभ लिन सफल भएको बताए ।

मोतीगन्ज टोल विकास संस्थाका अध्यक्ष मुक्तीप्रसाद गैरेले उत्पादनलाई बजारसम्म पुर्याउन कठिनाई हुँदा बिचौलियाहरु चलखेल गरेकोले किसानहरु मर्कामा पर्ने गरेको गुनासो गरेका छन् । किसानहरु आफैले गरेको उत्पादन बजारसम्म पुर्याएर बिक्री वितरण गर्ने गरेको र यसबाट मकैको मूल्य अपेक्षा गरे बमोजिमको पाउने गरेको उनी बताउँछन् । तर बजारसम्म पुर्याउन ढुवानीको साधनको अभाव भएकोले कृषकहरुको हितलाई ध्यानमा राखेर सरकारले बजारीकरणमा समेत सहयोग गर्नुपर्ने माग किसानहरुको छ् । गैरे भन्छन—‘हामी आफैले मकै बजारसम्म पुर्याएर पनि बेच्ने गरेका छौं, यसबाट मकैको मूल्य अपेक्षा गरे अनुरुपको प्राप्त भएको छ ।’

किसानहरुलाई ज्ञान र प्रविधि हस्तान्तरण गरी जमिनको उत्पादकत्व बृद्धि गर्ने र किसानहरुको आम्दानी समेत बढाउने उद्देश्यले मकै विकास कार्यक्रम संचालन गरिएको बुटवल उपमहानगरपालिकाले जनाएको छ । ३ बर्षअघि एउटा कृषक समूह गठन गरी मकै पकेट क्षेत्र घोषणा गरेर योजना संचालन गरिएको कृषि प्राविधिक सोमन प्रसाद कुर्मीले बताएका छन् । पहिलो वर्ष २० जना मात्र कृषकहरु सहभागी भएकोमा दोश्रो वर्ष ३० जना र तेश्रो वर्ष ४१ जना पुगेको उल्लेख गर्दै उनले उत्पादन बढेसँगै ब्यावसायिक मकै खेतीतर्फ अन्य कृषकहरु पनि आकर्षित भएको जानकारी गराए । ‘हामीले ज्ञान र प्रविधि प्रदान गरेका हौं, अरु सबै किसानहरुको प्रयासमा यो सफलता हासिल भएको हो’—प्राविधिक कुर्मीको भनाइ छ ।

किसानहरुलाई बिउ, मल, औजार र तालिम प्रदान गर्दै आएको बुटवल उपमहानगरपालिकाले उत्पादनलाई बजारसम्म पुर्याउन थप सहयोग गर्नुपर्ने स्थानीयको माग छ । किसानहरुको परम्परागत र निर्वाहमुखी खेती प्रणालीमा सुधार ल्याई ब्यावसायिक मकै खेतीतर्फ आकर्षित गरी उत्पादकत्व र आम्दानी दुवै बृद्धि गर्न यो कार्यक्रम सफल हुने बिश्वास गरिएको छ । साविकको सेमलार र मोतीपुर गाविसका वडाहरुमा किसानको आवश्यकता र माग अनुसार कृषिजन्य उत्पादन बृद्धि र विकासका लागि उपमहानगरले बिशेष योजना र कार्यक्रम बनाएर सुरुआत गरेको नगर प्रमुख खेलराज पाण्डेले बताएका छन् । उत्पादनसँगै क्रमशः बजारीकरणमा पनि सहयोग गर्ने योजना रहेको प्रमुख पाण्डेको भनाई छ ।