सामग्री खोज्नुहोस्

पाल्पा । लुम्बिनी प्रदेशको प्रमुख यातायात मार्गमध्ये एक सिद्धार्थ राजमार्ग अन्तर्गत बुटवल–तानसेन सडक खण्डको तिनाउ गाउँपालिका–कालीमाटी आसपासको पहिरो प्रभावित क्षेत्र यस वर्ष स्थायी रूपमा सुधार हुने भएको छ ।

विगत दुई वर्षदेखि वर्षा याममा निरन्तर पहिरो खस्ने र सडक अवरुद्ध हुने समस्या भएपछि अस्थायी रूपमा प्लास्टिक तथा सामान्य संरचनाको भरमा सडक सञ्चालन हुँदै आएको थियो । तर यस पटक भने अस्थायी उपाय अन्त्य गर्दै दीर्घकालीन समाधानतर्फ निर्माण कार्य अघि बढाइएको छ ।

गत वर्षाहरूमा तिनाउ खोला आसपासको भू–भाग कमजोर भई माथिल्लो सडक भाग निरन्तर चिरा पर्ने र पहिरो खस्ने समस्या देखिएको थियो । सोही कारण सडक विभागले पटक–पटक अस्थायी रूपमा प्लास्टिक, जाली र अन्य हल्का संरचना प्रयोग गरेर पहिरो रोक्ने प्रयास गरे पनि त्यो दीर्घकालीन समाधान बन्न सकेको थिएन ।

यो सडक खण्ड लुम्बिनी प्रदेशको तराईदेखि पहाड हुँदै गण्डकी प्रदेश जोड्ने महत्त्वपूर्ण मार्ग हो, जसले उत्तरतर्फ चीनको कोरला नाकासम्मको सम्भावित व्यापारिक मार्गसँग समेत जोडिने रणनीतिक महत्त्व राख्छ । तर लामो समयदेखि भएको पहिरो समस्या, अत्यधिक भार बोकेका सवारी साधनको आवागमन र कमजोर संरचनाका कारण सडक निरन्तर जोखिमपूर्ण बन्दै गएको थियो ।

स्थानीय चालक अनिल थापाका अनुसार, “एक वर्षभन्दा बढी समय यहाँ यात्रा गर्नु भनेको भगवान् भरोसामा गाडी चलाउनु जस्तै थियो । कुनै पनि बेला ठुलो दुर्घटना हुन सक्ने अवस्था थियो ।” उनले भारततर्फका साना सवारी साधनहरू दैनिक ठुलो सङ्ख्यामा चल्ने र कतिपय चालकहरूले मदिरा सेवन गरी सवारी चलाउने कारण दुर्घटनाको जोखिम अझ बढेको बताए ।

२०४८ सालदेखि नै हरेक निर्वाचनमा सिद्धार्थ राजमार्गको स्तरोन्नति प्रमुख एजेन्डा बने पनि व्यवहारमा भने पर्याप्त बजेट नआउँदा सडकको अवस्था सुधार हुन नसकेको स्थानीय वासीहरूको गुनासो छ । समयमै मर्मत सम्भार नहुँदा सडकको क्षति झन् झन् गहिरिँदै गएको उनीहरू बताउँछन् ।

गत दुई वर्षसम्म सडक डिभिजन कार्यालयले पहिरो रोक्न अस्थायी रूपमा प्लास्टिक र अन्य साधारण संरचना प्रयोग गरेर जोखिम व्यवस्थापन गरेको थियो । तर भू–गर्भीय अध्ययन बिना गरिएका ती प्रयास दीर्घकालीन रूपमा प्रभावकारी हुन सकेनन् ।

स्थानीय होटल व्यवसायीका अनुसार, सडक बारम्बार अवरुद्ध हुँदा पर्यटन र व्यापार दुवैमा ठुलो असर परेको थियो । “पर्यटक आउन डराउने अवस्था थियो, व्यापार पनि घटेको थियो,” उनीहरू बताउँछन् । सडक डिभिजन कार्यालयले अब भू–गर्भीय अध्ययनका आधारमा स्थायी समाधानका लागि निर्माण कार्य अघि बढाएको जनाएको छ ।

कार्यालयका प्रमुख रामपुकार जैसवालका अनुसार प्रारम्भिक रूपमा तत्काल समस्या समाधानका लागि टेन्डर आह्वान गरिएको भए पनि पछि अध्ययनपछि थप प्राविधिक योजना तयार गरिएको हो ।

इन्जिनियर तथा सूचना अधिकारी महेश्वर लम्सालका अनुसार, अब आधुनिक प्रविधिको प्रयोग गरी पहिरो प्रभावित क्षेत्रको तलतिर फलामे डन्डीसहितको संरचना निर्माण गरेर जग मजबुत बनाइनेछ । यसले दीर्घकालीन रूपमा सडक सुरक्षित हुने अपेक्षा गरिएको छ ।

उनका अनुसार, दुई वटा प्रमुख पहिरो प्रभावित स्थानमा करिब २ करोड रुपैयाँ लागतमा निर्माण कार्य सुरु गरिएको छ । निर्माण पूरा भएपछि वर्षा याममा समेत सडक अवरुद्ध हुने समस्या उल्लेख्य रूपमा घट्ने विश्वास गरिएको छ ।

स्थानीय बासिन्दा तथा व्यवसायीहरूले अब स्थायी समाधान सुरु भएकोमा राहत महसुस गरेका छन् । उनीहरूका अनुसार, सडक सुरक्षित भएमा मात्र क्षेत्रीय पर्यटन, व्यापार र आवागमन सहज हुनेछ ।

तानसेनका पर्यटन व्यवसायीहरूले पनि सडक सुधारले पर्यटन प्रवर्द्धनमा प्रत्यक्ष सहयोग पुग्ने बताएका छन् । लामो समयदेखि अवरुद्ध जस्तै बनेको यो मार्ग अब पुनः सुरक्षित र व्यवस्थित बन्ने अपेक्षा स्थानीय स्तरमा गरिएको छ ।

सिद्धार्थ राजमार्गको कालीमाटी क्षेत्रको पहिरो समस्या केवल सडक क्षति मात्र नभई यातायात, सुरक्षा र आर्थिक गतिविधिसँग जोडिएको दीर्घकालीन समस्या थियो । अब सुरु भएको संरचनात्मक सुधार कार्य सफल भएमा यो मार्ग फेरि सुरक्षित, व्यवस्थित र दीर्घकालीन रूपमा भरपर्दो बन्ने अपेक्षा गरिएको छ ।