सामग्री खोज्नुहोस्

लमही ।

पहाडी जिल्लाबाट बसाइँसराइ गरी दाङको लमहीमा बसोबास गर्दै आएका पहाडी समुदायले दसैँको अवसरमा परम्परागत सराये नाच प्रदर्शन गरेका छन्। पहाडको मौलिक कला, संस्कृति र परम्परालाई जीवन्त राख्ने उद्देश्यले निकालिएको सराये नाचले लमहीमा दसैँको रौनक थपेको छ।

लमहीको रातोडाँडास्थित दुर्गा भवानी मन्दिरबाट सुरु भएको सराये नाच लमही बजार परिक्रमा गरी समापन गरिएको हो। परम्परागत भेषभूषा, हातमा तरवार तथा खुडालगायतका हतियार र पञ्चेबाजाको तालमा प्रस्तुत गरिएको नाचले पहाडी क्षेत्रको सांस्कृतिक पहिचानलाई लमहीमा पुनः स्मरण गराएको छ।

विशेषगरी अर्घाखाँची, गुल्मी, पाल्पालगायत पहाडी जिल्लाबाट बसाइँसराइ गरी लमहीमा बसोबास गर्दै आएका समुदायका लागि सराये नाच आफ्नो जन्मथलो, पुर्खाको परम्परा र सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडिएको पर्व हो। बसाइँसराइसँगै भौगोलिक परिवेश परिवर्तन भए पनि आफ्ना मौलिक संस्कार र संस्कृति जोगाउने प्रयासस्वरूप सराये नाच आयोजना गरिएको हो।

हिन्दू धर्मावलम्बीको महान् पर्व बडादसैँका अवसरमा परम्परागत रूपमा नाचिने सराये धार्मिक आस्था र वीरताको प्रतीकका रूपमा परिचित छ। विशेषगरी अर्घाखाँचीसहित पश्चिम नेपालका विभिन्न पहाडी जिल्लामा शक्ति पीठ तथा भगवती मन्दिरमा सराये नाच प्रदर्शन गर्ने चलन छ। तरवार, खुडा र देवीका प्रतीकका रूपमा मानिने आलमसहित पञ्चेबाजाको तालमा नाचिने यस परम्पराले दसैँको धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्त्वलाई झल्काउँछ।

पहाडबाट तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्न आएका समुदायले आफ्नो मौलिक संस्कृति नयाँ ठाउँमा पनि निरन्तरता दिनुलाई सांस्कृतिक संरक्षणको प्रयासका रूपमा हेरिएको छ। लमहीमा गरिएको सराये नाचले यहाँ बसोबास गर्ने पहाडी समुदायलाई आफ्नो परम्परासँग जोड्नुका साथै स्थानीय बासिन्दालाई पनि पहाडी संस्कृतिबारे बुझ्ने अवसर प्रदान गरेको छ।

संस्कृति कुनै एक भूगोल वा समुदायमा मात्र सीमित हुँदैन। मानिस जहाँ पुगे पनि उसले आफ्नो भाषा, भेषभूषा, संस्कार र परम्परा सँगै लिएर जान्छ। यस्ता सांस्कृतिक गतिविधिले बसाइँसराइका कारण आफ्नो जन्मथलोबाट टाढा रहेका समुदायलाई पुर्खाको संस्कृति र पहिचानसँग जोडिराख्न मद्दत गर्छन्।

लमही बहुजातीय, बहुभाषिक र बहुसांस्कृतिक समुदायको साझा बसोबासस्थलका रूपमा विकसित हुँदै गएको छ। यहाँ विभिन्न समुदायले आफ्ना धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्व मनाउँदा एकअर्काको परम्परा बुझ्ने, सम्मान गर्ने र सामाजिक सम्बन्ध बलियो बनाउने अवसर प्राप्त हुन्छ।

सराये नाचले पहाडी समुदायको सांस्कृतिक पहिचानलाई संरक्षण गर्नुका साथै लमहीमा धार्मिक सहिष्णुता, आपसी सद्भाव र सामाजिक एकता प्रवर्द्धन गर्नसमेत सहयोग पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ। यस्ता कार्यक्रमले नयाँ पुस्तालाई पुर्खाले अपनाउँदै आएका मौलिक परम्पराबारे जानकारी दिन र संस्कृति पुस्तान्तरण गर्न पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छन्।

आधुनिकता र बदलिँदो जीवनशैलीका कारण कतिपय मौलिक कला तथा परम्परा हराउँदै गइरहेका बेला लमहीमा निकालिएको सराये नाचले आफ्नो संस्कृति जोगाउने सामुदायिक प्रतिबद्धता झल्काएको छ। यस्ता परम्परालाई नियमितता दिन र स्थानीय तहबाट संरक्षण तथा प्रवर्द्धनका कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सके लमहीको सांस्कृतिक विविधतालाई थप समृद्ध बनाउन सकिनेछ।