© 2026
बुटवल । लुम्बिनी प्रदेशका २१ सामुदायिक विद्यालयको भौतिक पूर्वाधार विकासका लागि शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालयले बजेट विनियोजन गरेको छ । देशभरका १०९ सामुदायिक विद्यालयको पूर्वाधार विकासका लागि छ अर्ब ५४ करोड रुपियाँ विनियोजन गरिएकामा लुम्बिनी प्रदेशका २१ विद्यालय समेटिएका हुन् ।
मन्त्रालयका अनुसार योजनाको पहिलो चरणमा ८९ विद्यालयका लागि पाँच अर्ब ३४ करोड रुपियाँ निकासा भइसकेको छ । प्रतिविद्यालय करिब छ करोड रुपियाँ लागतमा तीनतले १२ कोठे भवन, आधुनिक प्रयोगशाला र पुस्तकालय निर्माण गर्ने योजना छ ।
लुम्बिनी प्रदेशबाट छनोट भएका विद्यालयमध्ये रूपन्देहीका आठ, दाङका छ, बाँकेका दुई, कपिलवस्तुका दुई तथा पाल्पा र रोल्पाका एक–एक विद्यालय छन् । यसबाहेक सूचीमा रहेका विद्यालयको जिल्लागत विवरणअनुसार कुल सङ्ख्या २० देखिन्छ । त्यसैले २१ विद्यालय भनिएको विवरणमा एउटा विद्यालयको नाम वा जिल्लागत विवरण छुटेको हुन सक्ने देखिन्छ ।
रूपन्देहीका छनोट भएका विद्यालयमा सिद्धार्थनगर नगरपालिकास्थित लीलाराम न्यौपाने माध्यमिक विद्यालय, बुटवल उपमहानगरपालिकाका कालिका मानवज्ञान माध्यमिक विद्यालय, नवीन औद्योगिक रिता माध्यमिक विद्यालय र कान्ति माध्यमिक विद्यालय तथा तिलोत्तमा नगरपालिकाको शान्ति नमुना माध्यमिक विद्यालय छन् ।
त्यसैगरी सियारी गाउँपालिकाको पब्लिक माध्यमिक विद्यालय तथा सैनामैना नगरपालिकाका रामापुर माध्यमिक विद्यालय र सैनामैना माध्यमिक विद्यालय पनि छनोट भएका छन् ।
कपिलवस्तुका शिवराज नगरपालिकास्थित नेपाल आदर्श माध्यमिक विद्यालय र बाणगङ्गा नगरपालिकाको जनता माध्यमिक विद्यालय पूर्वाधार विकासका लागि छनोट भएका छन् ।
दाङका छनोट भएका विद्यालयमा घोराही उपमहानगरपालिकाका पद्मोदय पब्लिक माध्यमिक विद्यालय, माध्यमिक विद्यालय रजेना र बाल विकास माध्यमिक विद्यालय तथा तुलसीपुर उपमहानगरपालिकाका माध्यमिक विद्यालय तुलसीपुर सेन्टर, सिद्धरत्न माध्यमिक विद्यालय र गुरुजजुर माध्यमिक विद्यालय छन् ।
पाल्पाको रामपुर नगरपालिकास्थित रामतुलसी माध्यमिक विद्यालय, बाँकेको कोहलपुर नगरपालिकाको त्रिभुवन माध्यमिक विद्यालय तथा नेपालगञ्ज उपमहानगरपालिकाका धम्बोझी माध्यमिक विद्यालय र मङ्गलप्रसाद माध्यमिक विद्यालय पनि योजनामा समेटिएका छन् । रोल्पा नगरपालिकास्थित बालकल्याण माध्यमिक विद्यालयसमेत छनोट भएको सूचीमा उल्लेख छ ।
यस योजनाबाट विद्यालयका भौतिक संरचना व्यवस्थित र सुरक्षित बनाउनुका साथै प्रयोगशाला तथा पुस्तकालयजस्ता शैक्षिक सुविधाको विस्तार हुने अपेक्षा गरिएको छ । नयाँ भवन र शैक्षिक पूर्वाधारले विद्यार्थीलाई गुणस्तरीय सिकाइ वातावरण उपलब्ध गराउन सहयोग पुग्नेछ ।
विद्यालयमा पर्याप्त कक्षाकोठा, व्यवस्थित प्रयोगशाला र पुस्तकालयको सुविधा नहुँदा पठनपाठन तथा प्रयोगात्मक सिकाइमा समस्या हुने गरेको अवस्थामा नयाँ पूर्वाधार निर्माणले त्यसलाई सुधार गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ । भवन निर्माणसँगै प्रयोगशाला र पुस्तकालयको प्रभावकारी उपयोग, आवश्यक शैक्षिक सामग्रीको व्यवस्थापन तथा नियमित मर्मतसम्भारमा ध्यान दिन सके विद्यार्थीको सिकाइ उपलब्धि बढाउनसमेत मद्दत पुग्नेछ ।
यद्यपि, विनियोजित बजेटअनुसार निर्माण कार्य समयमै सम्पन्न गर्ने, गुणस्तर कायम राख्ने र निर्माण भएका संरचनालाई नियमित शैक्षिक प्रयोजनमा उपयोग गर्ने विषयले योजनाको प्रभावकारिता निर्धारण गर्नेछ ।