© 2026
काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्ष २०८३ को वैशाख १ देखि कात्तिक ३ गतेसम्म देशभर भएका विपद्का घटनामा ३ सय ८६ जनाको मृत्यु भएको छ। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणको तथ्यांकअनुसार उक्त अवधिमा ७ हजार ४३९ वटा विपद्का घटना भएका हुन्। यस तथ्यांकमा भोटेकोसी बाढीको घटना समावेश गरिएको छैन।
प्राधिकरणको तथ्यांकअनुसार यस अवधिमा सबैभन्दा बढी मानवीय क्षति सर्पदंशबाट भएको छ। सर्पको टोकाइका १ हजार ६ सय २२ वटा घटना हुँदा १ सय १० जनाको मृत्यु भएको छ भने १ हजार ५ सय २५ जना घाइते भएका छन्। सर्पदंशबाट मात्रै १ हजार ६ सय २७ परिवार प्रभावित भएका छन्। विपद्का कारण घाइते भएका कुल २ हजार ४ सय ३३ जनामध्ये ६२ प्रतिशतभन्दा बढी सर्पदंशका घटना प्रभावित छन्। यसले सर्पदंशको जोखिम न्यूनीकरण, समयमै उपचार तथा एन्टिस्नेक भेनमको उपलब्धता सुनिश्चित गर्नुपर्ने आवश्यकता देखाएको छ।
सर्पदंशपछि पहिरोका कारण दोस्रो ठूलो मानवीय क्षति भएको छ। वैशाख १ देखि कात्तिक ३ गतेसम्म देशभर १ हजार ७ सय ९ वटा पहिरोका घटना भएका छन्। पहिरोमा परी ७६ जनाको मृत्यु भएको छ भने तीन जना बेपत्ता र ७५ जना घाइते भएका छन्। पहिरोबाट १ हजार ४२६ परिवार प्रभावित भएका छन्। यसैगरी, ४ सय ६० वटा बाढीका घटनामा ४१ जनाको मृत्यु भएको छ भने ११ जना बेपत्ता छन्। बाढीका कारण १ हजार ३ सय ४८ परिवार प्रभावित भएका छन्। बाढी र पहिरोमा गरी १४ जना बेपत्ता रहेकाले खोजी तथा उद्धार कार्यको आवश्यकता कायम छ। चट्याङका ३३३ वटा घटनामा ३६ जनाको मृत्यु भएको छ भने २०४ जना घाइते भएका छन्। चट्याङबाट ४०३ परिवार प्रभावित भएका छन्।
आगलागी र वन्यजन्तुको आक्रमणबाट पनि जनधनको क्षति
यस अवधिमा देशभर १ हजार ५ सय ७ वटा आगलागीका घटना भएका छन्। आगलागीमा परी २९ जनाको मृत्यु र २ सय १९ जना घाइते भएका छन्। यसबाट १ हजार ६ सय ३९ परिवार प्रभावित भएका छन्। त्यस्तै, हिमाली तथा उच्च पहाडी क्षेत्रमा लेक लाग्ने ७२ वटा घटनामा २६ जनाको मृत्यु र ४८ जना घाइते भएका छन्। मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्वका ३ सय ९८ वटा घटनामा २१ जनाको मृत्यु भएको छ भने २ सय ४१ जना घाइते भएका छन्। यसैगरी, हिउँपहिरोका ६ वटा घटनामा १९ जनाको मृत्यु र एक जना घाइते भएका छन्। हावाहुरीका ५ सय ३७ वटा घटनामा १६ जनाको मृत्यु भएको छ भने १ हजार ४९५ परिवार प्रभावित भएका छन्। भारी वर्षाका ५ सय ८४ वटा घटनामा सात जनाले ज्यान गुमाएका छन्।
पछिल्लो २४ घण्टामा एक जनाको मृत्यु
प्राधिकरणका अनुसार कात्तिक २ गते बिहान १० बजेदेखि कात्तिक ३ गते बिहान १० बजेसम्म देशका २१ जिल्लामा २४ वटा विपद्का घटना भएका छन्। यस अवधिमा आगलागीका १८ वटा घटनामा एक जनाको मृत्यु भएको छ भने एक जना घाइते भएका छन्। पाँच जिल्लामा भएका पाँच वटा सर्पदंशका घटनामा नौ जना घाइते भएका छन्। त्यस्तै, जनावरको आक्रमणबाट एक जना घाइते भएका छन्। पछिल्लो २४ घण्टामा विपद्का कारण कुल एक जनाको मृत्यु र ११ जना घाइते भएका छन्। यस अवधिमा १८ लाख २ हजार ५०० रुपैयाँ बराबरको अनुमानित आर्थिक क्षति भएको छ भने १६ वटा चौपायाको क्षति भएको छ। उद्धार तथा राहतका लागि १४१ जना प्रहरी परिचालन गरिएको प्राधिकरणले जनाएको छ।
९ हजारभन्दा बढी परिवार प्रभावित
चालु आर्थिक वर्षको वैशाख १ देखि कात्तिक ३ गतेसम्म भएका विपद्का घटनामा कुल ३८६ जनाको मृत्यु, १४ जना बेपत्ता र २ हजार ४३३ जना घाइते भएका छन्। यस अवधिमा देशभरका ९ हजार ५ सय २५ परिवार प्रभावित भएका छन्। विपद्को जोखिम न्यूनीकरणका लागि पूर्वतयारी, जनचेतना, सुरक्षित आवास, प्रभावकारी उद्धार तथा उपचार सेवाको उपलब्धता महत्त्वपूर्ण देखिएको छ। प्राधिकरणले मौसम परिवर्तनसँगै सुक्खा मौसम सुरु हुने र हिउँद नजिकिँदै गर्दा आगलागी तथा चिसोजन्य जोखिमप्रति सतर्क रहन र विपद्सम्बन्धी पूर्वसूचना तथा आधिकारिक जानकारीमा ध्यान दिन सर्वसाधारणलाई आग्रह गरेको छ।