सामग्री खोज्नुहोस्

काठमाडौँ । नेपालमा मोबाइल बैंकिङमार्फत हुने कारोबार पछिल्लो ६ वर्षमा उल्लेख्य रूपमा बढेको छ। ६ वर्षअघि मासिक करिब ७४ अर्ब रुपैयाँको कारोबार हुने गरेकामा अहिले कारोबार ६ खर्ब १४ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। यसले नेपालीको भुक्तानी गर्ने शैली नगदबाट डिजिटल माध्यमतर्फ तीव्र रूपमा रूपान्तरण भइरहेको देखाउँछ।

दसैँको किनमेलदेखि आफन्तलाई दक्षिणा दिने र दैनिक उपभोग्य वस्तु खरिद गर्नेसम्मका काममा मोबाइल बैंकिङ, क्यूआर कोड र डिजिटल वालेटको प्रयोग बढ्दै गएको छ। मोबाइलबाटै रकम पठाउन र पसलमा क्यूआर स्क्यान गरेर भुक्तानी गर्न सकिने सुविधाले डिजिटल कारोबारलाई आमनागरिकको दैनिक जीवनसँग जोडेको छ। डिजिटल भुक्तानीको विस्तारसँगै नगद बोकेर हिँड्नुपर्ने बाध्यता पनि घट्दै गएको छ। साना पसलदेखि ठूला व्यापारिक प्रतिष्ठानसम्म क्यूआर भुक्तानीको प्रयोग बढ्नुले कारोबारलाई सहज र छरितो बनाएको छ।

नीतिगत सहजता र प्रविधिको पहुँच

डिजिटल कारोबारलाई प्रोत्साहन गर्न नेपाल राष्ट्र बैंकले विभिन्न नीतिगत व्यवस्था गर्दै आएको छ। पछिल्लो व्यवस्थाअनुसार डिजिटल वालेटमा दिनमा ५० पटकसम्म रकम जम्मा गर्न सकिने सुविधा दिइएको छ। यस्ता व्यवस्थाले डिजिटल माध्यमबाट हुने रकमको कारोबारलाई थप सहज बनाउन सहयोग पुर्‍याएको छ। त्यस्तै, स्मार्टफोनको बढ्दो प्रयोग, बैंक तथा वित्तीय संस्थाका मोबाइल एप, इन्टरनेटको पहुँच र क्यूआर भुक्तानीको विस्तारले पनि डिजिटल कारोबार बढाउन भूमिका खेलेका छन्।

मोबाइल बैंकिङ कारोबारमा भएको वृद्धिले नेपालमा डिजिटल अर्थतन्त्रको विस्तार भइरहेको संकेत गर्छ। डिजिटल भुक्तानीले कारोबारको समय बचत गर्नुका साथै नगद व्यवस्थापनको झन्झट घटाउन र वित्तीय सेवामा पहुँच विस्तार गर्न सहयोग पुर्‍याउँछ। यद्यपि, डिजिटल कारोबार बढेसँगै साइबर सुरक्षा, अनलाइन ठगी नियन्त्रण, व्यक्तिगत विवरणको सुरक्षा र डिजिटल साक्षरता विस्तारमा पनि ध्यान दिन आवश्यक छ। विशेषगरी डिजिटल भुक्तानी गर्दा गोप्य पासवर्ड, ओटीपी र बैंकिङ विवरण अरूलाई नदिनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

मोबाइल बैंकिङ कारोबार ६ वर्षमै मासिक ७४ अर्ब रुपैयाँबाट ६ खर्ब १४ अर्ब रुपैयाँमा पुग्नुले नेपालीको भुक्तानी व्यवहारमा आएको ठूलो परिवर्तनलाई देखाएको छ। अब डिजिटल कारोबारको विस्तारसँगै यसको सुरक्षा, विश्वसनीयता र सर्वसुलभ पहुँच सुनिश्चित गर्नु पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुनेछ।