खोज

सुनवल, ७ पुस ।

पश्चिम नवलपरासीको रामग्राम १८ मा रहेको ऐतिहासिक तथा पुरातात्विक स्थल पण्डितपुरमा गरिएको उत्खनन्का क्रममा वुद्धकालिन शहरको संरचना भेटिएको छ ।

यसअघि गरिएका अध्ययनलाई पुष्टि गर्ने गरी वुद्धकालिन शहरको संरचना सहित विभिन्न सामग्री पनि भेटिएका छन् । कोलीय गणराज्यको महत्वपूर्ण शहर मानिएको पण्डितपुरमा पुरातत्व विभागले तीन हप्ता सम्म गरेको उत्खननले महत्वपूर्ण प्रमाण सहितका संरचना भेटिएका हुन् ।

यसअघि भएको जियोफिजिक्स सर्भे (भु–भौतिक अध्ययन)का क्रममा देखिएको वुद्धकालिन शहरको संरचना उत्खनन्को क्रममा फेला परेको छ । पुरातत्व विभाग र त्रिभुवन विश्वविद्यालयको अध्ययन टोलीले चार स्थानमा गरेको उत्खनन्का क्रममा पर्खालको संरचना सहित विभिन्न प्रकारका प्राचिन भाडाकुडा, जनावरका मुर्ति, गरगहना लगायतका पुरातात्वि समाग्री फेला परेको पुरातत्वविद् भाष्कर ज्ञवालीले जानकारी दिए ।

ती सामग्रीको थप अध्ययन गरेर धेरै कुरा थाहा हुने उनको भनाइ छ । पण्डितपुरमा उत्खनन् टोलीले एक ठाउँमा तीन मिटर गहिरो खाडल खनेर सो क्षेत्रको प्राचिन सांस्कृतिक अवस्थाको विषयमा पनि अध्ययन गरेको छ । वुद्धकालदेखि मुस्लिम बसोबास अवधि सम्मको विविधता पण्डितपुरमा भेटिएको ज्ञवालीले बताए ।

यसअघि बेलायतमा गरिएको अध्ययनका क्रममा पण्डितपुरमा भेटिएका संरचना ईसापुर्व छैठाँै शताब्दीका भएको पुष्टि भइसकेको छ । विश्वसम्पदा सुचीमा सुचिकरणको तयारीमा रहेको कपिलवस्तुको तिलौराकोटसंग मिल्दोजुल्दो मितिका संरचना पण्डितपुरमा भेटिएको पुरातत्व विभागले जनाएको छ ।

झन्डै ६२ विगाहा क्षेत्रफलमा फैलिएको पण्डितपुर कोलीय गणराज्यको राजधानीको रुपमा दाबी गरिदै आएको छ । उक्त स्थलको संरक्षणका लागि स्थानीय तह र प्रदेश सरकारले बजेट विनियोजन गरेको रामग्राम नगरपालिकाका नगर प्रमुख धनपत यादवले बताए । “बजेट विनियोजन भएको छ तर खर्च कसरी गर्ने भन्ने अन्यौल छ”, यादवले भने । पुरातात्विक क्षेत्र भएकाले सो क्षेत्रको संरक्षणका लागी तारबार गर्ने योजना बनाएको उनले बताए ।

पण्डितपुरमा गरिएको उत्खनन्का क्रममा जमिनको सतहबाट १० सेन्टिमिटरमै पुरातात्विक संरचना फेला परेका छन् । सामान्य खनजोतका क्रममा पनि पुरातात्विक सामग्री भेटिने पण्डितपुर संवेदनशील पुरातात्विक क्षेत्रको रुपमा रहेको छ । केही सार्वजनिक र धेरै निजी स्वामित्वको जग्गा रहेको पण्डितपुरलाई संरक्षण गर्न भौतिक संरचना निर्माण तत्काल रोक्नुपर्नेमा विज्ञहरुले जोड दिएका छन् ।