खोज

काठमाडौं, ६ भदौं ।

सन २०२० सम्म विश्वको ८५ प्रतिशत जनसंख्या कुनै न कुनै धर्मसँग जोडिएको छ । सन् २०२० को तथ्याङ्कले धर्म अझै पनि मानव समाजको पहिचान र जीवनको महत्वपूर्ण हिस्सा रहेको देखाउँछ ।

संसारको लगभग ८५  प्रतिशत जनसंख्या कुनै न कुनै धर्मसँग सम्बन्धित छ । यसको मतलब धार्मिक विश्वास र परम्पराहरू अझै पनि मानव समाजको केन्द्रमा छन् । चाहे त्यो क्रिस्चियन होस्, इस्लाम होस्, हिन्दु होस् । सँगै तिनीहरूले सम्पूर्ण संसारको संस्कृति र राजनीतिलाई गहिरो प्रभाव पार्छ ।

धर्म भनेको आस्थाको कुरा मात्र होइन, यसले सामाजिक संरचना, जीवनशैली र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धलाई पनि असर गर्छ । विश्व भविष्यमा कता जान्छ भनेर बुझ्नको लागि धर्महरूको विश्वव्यापी जनसंख्या अध्ययन गर्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ ।

ईसाई

विश्व जनसंख्या समीक्षाको रिपोर्ट अनुसार ईसाई धर्म संसारको सबैभन्दा ठूलो धर्म हो । २०२० मा यसको फलोअरहरूको संख्या लगभग २.३८ अर्ब थियो। ईसाई धर्म संसारको सबैभन्दा ठूलो धर्म हो । यो सम्पूर्ण विश्वको कुल जनसंख्याको लगभग ३१ प्रतिशत हो । ईसाई धर्म युरोप, अमेरिका र अफ्रिकामा प्रमुख छ । क्याथोलिक, प्रोटेस्टेन्ट र पूर्वी अर्थोडक्समा क्रिस्चियन धर्ममा विभिन्न आस्थाका मानिसहरू छन् । तिनीहरूको विभिन्न धार्मिक परम्परा र पूजा विधिहरूको बावजुद सबै येशू ख्रीष्टको सन्देशमा आधारित छन् ।

इस्लाम

इस्लाम संसारको दोस्रो ठूलो धर्म हो । अनुयायीको संख्यामा इस्लाम दोस्रो स्थानमा छ । यसको फलोअर्सको संख्या १ अर्ब ९१ करोड छ । यो संसारको कुल जनसंख्याको लगभग २५ प्रतिशत हो । इस्लामका अनुयायीहरू मुख्यतया मध्य एशिया, मध्य पूर्व, इन्डोनेसिया, पाकिस्तान र अफ्रिकामा पाइन्छ । जनसंख्या अन्वेषकहरूले अनुमान गरेका छन् कि २०५० सम्म इस्लाम ईसाई धर्मको स्तरमा पुग्नेछ । यसको कारण मुस्लिम बाहुल्य देशहरूमा उच्च जन्मदर रहेको मानिन्छ ।

हिन्दु

हिन्दू धर्म संसारको तेस्रो ठूलो धर्म हो । यहाँ हिन्दू धर्म मान्नेको संख्या १ अर्ब १६ करोड छ । विश्वमा यसको हिस्सा लगभग १५ प्रतिशत छ । हिन्दू धर्म मुख्यतः भारत र नेपालमा पछ्याइएको छ । हिन्दू धर्मलाई सनातन धर्म पनि भनिन्छ । यो वेद, उपनिषद, गीता र पुराण जस्ता धर्मशास्त्रीय परम्पराहरूमा आधारित छ र यसको प्रभाव योग, ध्यान र संस्कृतिको माध्यमबाट विश्वभर फैलिएको छ ।

बुद्ध

विश्वको चौथो ठूलो धर्म बुद्ध धर्म हो । यो गौतम बुद्धद्वारा स्थापित भएको थियो  । यसमा विश्वास गर्नेको संख्या ५०.७ करोड छ । चीन, जापान, थाइल्याण्ड, श्रीलंका, म्यानमार र तिब्बतमा यस धर्ममा विश्वास गर्ने मानिसहरू बस्छन् । बुद्ध धर्म अहिंसा, ध्यान र निर्वाणको अवधारणामा केन्द्रित छ ।

यो विशेष गरी पूर्वी एशियाको सांस्कृतिक पहिचानको हिस्सा हो । यस बाहेक लोक धर्म मान्नेहरुको बाक्लो जनसंख्या छ । जुन विशेषगरी समुदाय र जनजातिमा पुस्तादेखि पुस्तामा सर्दै आएको छ । यसको संख्या ४३ करोड छ । यसमा अफ्रिकी परम्परागत धर्महरू, चिनियाँ लोक धर्महरू, मूल निवासी अमेरिकी र अष्ट्रेलियाली आदिवासी विश्वासहरू समावेश छन् ।

संसारमा अन्य साना धर्मका मानिसहरू पनि बस्छन् । यी ती हुन्, जसका अनुयायी संख्यामा थोरै छन् तर सांस्कृतिक र ऐतिहासिक रूपमा महत्त्वपूर्ण छन् । यसमा शिन्टो (जापान), ताओवाद (चीन), सिख धर्म (भारत) र जैन धर्म (भारत) पर्छन् । तिनीहरूको जनसंख्या ६.१ करोड छ ।