खोज

नवलपरासी, २४ पुस ।

नवलपरासीमा युवाले च्याउ उद्योगमार्फत भविष्य खोजिरहेका छन् ।

हाल जिल्लामा दुई वटा च्याउ उद्योग सञ्चालनमा छन् भने तेस्रो च्याउ उद्योग खोल्ने तयारीमा स्थानीय युवा कमल कशौधन जुटेका छन् । कशौधनले आफ्नै पहलमा जिल्लामा तेस्रो ठुलो च्याउ उद्योग निर्माणमा लागेको जानकारी दिए ।

च्याउमै युवाले भविष्य खोज्न सकिने दाबी गर्दै उनले तीन वर्षअघि स्थानीय युवालाई समेटेर रामग्राम–१२ कुनुवारमा ‘मा पाल्ही कृषि फर्म प्रा.लि.’ स्थापना गरी च्याउ उद्योग सञ्चालनमा ल्याएको बताए ।

पछि उक्त उद्योगबाट अलग भएर थप युवालाई जोड्दै रामग्राम–६ पोखरापालीमा ‘जौरहरी माई कृषि फर्म प्रा.लि.’ दर्ता गरी गत वैशाखदेखि दोस्रो च्याउ उद्योग सञ्चालनमा ल्याइएको उनले सुनाए ।

अहिले फेरि तिनै युवा साथीहरूलाई जिम्मेवारी दिँदै रामग्राम–८ बैकुण्ठापुरमा ‘शकुन्तलादेवी कृषि फर्म प्रा.लि.’ स्थापना गरी तेस्रो च्याउ उद्योग निर्माणको काम तीव्र रूपमा अघि बढाइएको कशौधनले बताए । उक्त उद्योगबाट आगामी वैशाखदेखि उत्पादन सुरु गर्ने लक्ष्य रहेको उनको भनाइ छ ।

धान र गहुँ खेतीपछि किसानले पराल र छाउली जलाएर नष्ट गर्ने प्रवृत्ति रोक्न त्यसको सदुपयोग च्याउ खेतीमार्फत गर्न सकिने भन्दै उनी युवालाई च्याउ उत्पादनतर्फ आकर्षित गर्दै आएका छन् ।

हाल सञ्चालनमा रहेका उद्योगमा गहुँ हार्वेस्टपछि बाँकी रहेको छाउलीलाई भुस बनाएर भण्डारण गरिने र त्यहीँबाट गोब्रे च्याउ उत्पादन हुँदै आएको उनले बताए ।

परालबाट कन्ये च्याउ उत्पादन गर्दै घरेलु उद्योग सञ्चालन गर्ने किसानको संख्या बढ्दै गएको उल्लेख गर्दै कशौधनले अबको अर्को लक्ष्य पहाडी क्षेत्रमा सिताके च्याउ उत्पादन गर्ने सम्भावनाको खोजी रहेको बताए ।

पूर्वी नवलपरासीका पहाडी क्षेत्रमा रहेका उत्तिसका जङ्गलमा खेर गइरहेका मोढामा सिताके च्याउ उत्पादन गर्न सकिने पर्याप्त आधार रहेको भन्दै त्यसका लागि स्थानीय युवासँग समन्वय भइरहेको उनको भनाइ छ ।

च्याउबाट राम्रो आम्दानीको सम्भावना देखेपछि रामग्राम नगरपालिकाका युवा उद्यमीहरू यस क्षेत्रमा लगानी गर्न थालेका छन् । पुराना उद्योगले क्षमता विस्तार गर्दै लगानी बढाएका छन् । क्षमता वृद्धि गरेपछि एक उद्योगमा थप १० जनाले रोजगारी पाएका छन् भने नयाँ उद्योगले करिब ४० जनालाई रोजगारी प्रदान गरेको उद्योग व्यवस्थापनले जनाएको छ ।

भारतीय बजारमा निर्भर रहेको च्याउ उद्योग नेपाली उत्पादन बढ्दै जाँदा स्वदेशी बजारमै छाउन थालेको कशौधनले बताए । सरकारले नेपाली उद्योगलाई प्रवद्र्धन गर्न सके देशमै रोजगारी सिर्जना गर्न सकिने अवस्था रहेको उल्लेख गर्दै उनले नीति बने पनि कार्यान्वयन कमजोर हुँदा वैदेशिक रोजगारी बाध्यता बनेको गुनासो गरे ।

च्याउ सुरक्षित र गुणस्तरीय रूपमा बजारसम्म पु¥याउन वातानुकूलित ढुवानी सेवाको व्यवस्था आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ । गुणस्तरीय उत्पादन बढाउन सकिए विदेश निर्यातसमेत सम्भव रहेको उनले बताए ।

उनका अनुसार सुरुमा ७ करोड रुपियाँ लगानीमा कुनुवारमा च्याउ उद्योग स्थापना गरिएको थियो । हाल पोखरापालीमा ८ करोडभन्दा बढी लगानीमा उद्योग सञ्चालनमा रहेको उद्योग सञ्चालक आदित्य बर्माले बताए । बैकुण्ठापुरमा भने साढे ५ करोड लगानीमा नयाँ उद्योग निर्माणाधीन छ ।

च्याउ बजारमा राम्रो माग भए पनि काठमाडौँ पु¥याउँदा च्याउको भाडा मानिसको भाडाभन्दा महँगो पर्नु दुःखद रहेको उद्योगीहरूको गुनासो छ । वातानुकूलित बसमार्फत काठमाडौँ पु¥याउँदा प्रति केजी १७ रुपैयाँ भाडा तिर्नु परेको बताउँदै छुट्टै ढुवानी व्यवस्था भए सहज हुने उनीहरूको माग छ ।

वातावरणमैत्री उद्योगले च्याउसँगै बायो–प्रोडक्टका रूपमा जैविक मल पनि उत्पादन गर्दै आएको छ । वर्षमा करिब २ लाख केजी जैविक मल उत्पादन हुने र किसानले जलाउने गहुँको डाँठ उद्योगले खरिद गर्दा वातावरण प्रदूषण न्यूनीकरणमा समेत सहयोग पुगेको छ ।

पहिलो मा पाल्ही भगवती कृषि फर्म प्रा.लि. सञ्चालनमा आउँदा ५० जनाले रोजगारी पाएका थिए । अधिकांश स्थानीय महिलाले च्याउको बीउ राख्ने, काट्ने र प्याकेजिङसम्मको काम गर्दै आएको उद्योगका सञ्चालक नरेश जैसवालले जानकारी दिए । क्षमता विस्तारपछि थप १० जनाले रोजगारी पाएका छन् ।

च्याउबाट निस्कने मल प्रयोग गरी रासायनिक मल र विषादीबिनाको अर्ग्यानिक तरकारी उत्पादन गर्ने तयारीसमेत गरिएको छ । पोखरा, नारायणगढ र काठमाडौँसम्म च्याउसँगै अर्ग्यानिक तरकारीको माग रहेकाले बजार समस्या खासै नरहेको उद्योगीहरूको भनाइ छ ।

तर, हार्वेस्टपछि लामो समय भण्डारण गर्न नसक्ने भएकाले नोक्सानीको चुनौती भने कायम नै रहेको उनीहरूले बताए ।