खोज

नवलपरासी, १९ पुस ।

गाउँका अधिकांश पुरुष वैदेशिक रोजगारी तथा अन्य पेसामा बाहिरिएपछि सुनवल नगरपालिका–२ का महिलाहरू अहिले गाउँकै विकासको अगुवाइ गरिरहेका छन् ।

खेतीपातीको जिम्मेवारी आफ्नै काँधमा आएपछि उनीहरू स्थानीय तुरिया खोलाको पानी प्रयोग गरी सिँचाइ नहर निर्माणमा सक्रिय रूपमा जुटेका छन् ।

मुखिया टोल नजिकैबाट बग्ने तुरिया खोलाको पानी लिफ्ट प्रणालीमार्फत खेतसम्म पु¥याउने उद्देश्यले नहर निर्माणको काम तीव्र रूपमा अघि बढिरहेको स्थानीय महिलाहरूले बताएका छन् ।

महिलाकै सक्रियतामा ‘तुरिया नमुना सिँचाइ जल उपभोक्ता समिति’ गठन गरी आयोजना कार्यान्वयन भइरहेको समितिकी अध्यक्ष धनमाया क्षेत्रीले जानकारी दिइन् ।

गाउँमा धान खेतीलाई प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले धान जोन घोषणा भई काम अघि बढिरहेको उल्लेख गर्दै अध्यक्ष क्षेत्रीले भनिन्, “जोनभित्रका अधिकांश कृषक महिलाहरू नै भएकाले खेतीयोग्य जमिन बाँझो नहोस् भन्ने लक्ष्यसहित हामी अघि बढेका हौँ ।” यस अभियानमा सुनवल नगरपालिकाकी प्रमुख विमला अर्यालको पूर्ण सहयोग रहेको उनले बताइन् ।

गाउँमा पुरुषको सङ्ख्या न्यून भएकाले उपभोक्ता समिति गठनदेखि खेतबारी व्यवस्थापनसम्म महिलाहरूले नै जिम्मेवारी सम्हाल्दै आएका छन् । उन्नत धान खेतीका लागि प्रधानमन्त्री कृषि यान्त्रीकरण परियोजनाअन्तर्गत कार्यक्रम सञ्चालन हुने भएपछि महिलाहरूको उत्साह थप बढेको छ ।

“नगरप्रमुखले महिलाको नेतृत्वमा रहेको सहकारीमार्फत जिम्मेवारी लिन प्रोत्साहन गरेपछि हामी थप आत्मविश्वासी बनेका हौँ,” क्षेत्रीले भनिन् । धान खेतीका लागि सिँचाइ पहिलो सर्त भएको उल्लेख गर्दै उनले भनिन्, “वर्षा याम बाहेक सिँचाइको विकल्प नहुँदा परम्परागत खेतीमै सीमित थियौँ ।

विकल्प खोज्ने क्रममा चुरे पर्वत शृङ्खलाबाट बग्ने तुरिया खोलाको पानी लिफ्टमार्फत खेतमा पु¥याउने निष्कर्षमा पुग्यौँ ।”
हाल लिफ्ट निर्माणको काम भइरहेको र नहर निर्माणमा गाउँका सबै महिला कृषक जुटेको अध्यक्ष क्षेत्रीले जानकारी दिइन् । पहिलो चरणमा करिब एक किलोमिटर पक्की नहर निर्माण भइरहेको छ ।

यसमा स्थानीय महिलाहरूले २० प्रतिशत श्रमदान गरेका छन् भने आयोजना कार्यालयले ८० प्रतिशत लगानी गरेको छ । नहर निर्माणमा मात्रै करिब ३६ लाख रुपैयाँ खर्च हुने अनुमान छ ।

फागुन–चैतभित्र निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य लिइएको यो आयोजनाले करिब साढे तीन सय घरपरिवार लाभान्वित हुनेछन् । मुखिया टोलदेखि रजहवासम्म नहरको पानी पु¥याइनेछ ।

मेसिनबाट धान रोप्ने तयारी स्वरूप आवश्यक कृषि औजार, उपकरण, उन्नत बीउ र मलको व्यवस्थापनसमेत सहकारीमार्फत गरिएको छ ।

उन्नत प्रविधि र प्राविधिक सहयोगले महिलाहरू खेतीप्रति आकर्षित भएको अध्यक्ष क्षेत्रीको भनाइ छ । “धानको बजार सुनिश्चित भएकाले उत्पादन बढेपछि गाउँमै समृद्धि आउनेछ,” उनले भनिन् ।

नगरप्रमुख विमला अर्यालले महिलाहरूको सक्रियताले गाउँमा आत्मनिर्भरता बढ्ने बताइन् । “पुरुषले कमाउने र महिला घरमै बस्ने संस्कृतिको अन्त्य गर्दै महिलाहरूले उत्पादनशील भूमिकामा उदाहरणीय काम गरेका छन्,” उनले भनिन् ।

बालमैत्री नगरपालिकासँगै सुनवललाई महिला–मैत्री नगर बनाउने लक्ष्यका आयामहरूमध्ये यो महत्त्वपूर्ण कदम भएको उनको भनाइ छ । वडाध्यक्ष राजेन्द्र यादवले पनि महिलाको नेतृत्वमा कार्यक्रम सफलता उन्मुख रहेको बताए ।

तर दीर्घकालीन निरन्तरताका लागि संघ र प्रदेश सरकारको थप सहयोग आवश्यक रहेको उनले औँल्याए ।