खोज

कपिलवस्तु, २० मङ्सिर । 

जिल्लाको यशोधरा गाउँपालिका वडा नं. ५ रमनगराका कृषक राकेश यादवले पहिलो पटक करेसाबारीमा स्पोडी सिँचाइ प्रविधिको प्रयोग सुरु गरेका छन् । ५ कट्ठा जग्गाको क्षेत्रफलमा तरकारी खेती गर्दै आएको सो परिवारले करेसाबारीमा थोपा सिँचाइका लागी सो प्रविधि प्रयोगमा ल्याएको हुन ।

स्माल पावर वाटर डेलिभर्ड अर्थात् स्पोडी सिँचाइ प्रविधि भन्नाले सौर्य ऊर्जामा चल्ने अत्यन्तै कम पावरको स्मार्ट सिँचाइ प्रणालीको रूपमा रहेको छ । जिल्लामै पहिलो पटक सो प्रविधि मार्फत थोपा सिँचाइ गरी तरकारी खेती गर्न थालिएको हो ।

यो प्रविधिमा सोलार प्यानलले ऊर्जा तयार पार्छ, स्पोडी पम्मले पोखरीको पानी तान्छ र त्यही पानी थोपा सिँचाई पाइप मार्फत बोट बिरुवा सम्म पुग्ने गर्दछ । साना कृषकको लागी सिँचाइका लागि उपयुक्त मानिएको सो प्रविधिमा ७० प्रतिशत सम्म पानी जोगाउन मद्दत पुग्दछ । त्यति मात्रै नभई माटोको मलिलोपना कायम राखेर उत्पादनमा ५० प्रतिशत सम्म वृद्धि गर्न सो प्रविधिले सहयोग गर्ने कृषि प्राविधिकहरू बताउँछन् ।

जिल्लाको एक संस्थाले सञ्चालन गरेको पोषण मार्फत जीवन रूपान्तरण परियोजनाको सहयोगमा सो प्रविधि प्रयोग गरिएको हो । परियोजनाले सुनौलो हजार दिनकी आमा रहेकी पूजा यादव लाभग्राही रहने गरी सो प्रविधिमा सहयोग गरेको हो ।

४ वर्ष यता तरकारी खेती गर्दै आएकी उनले गत वर्ष करेसाबारीमा बनाइएको नर्सरीबाट ४० हजार रुपैयाँ बचत भएको बताइन । परियोजनाले थोपा सिँचाई बारे सिकाएको प्राविधिक सिप र सहयोगले आफूहरूलाई तरकारी खेतीमा उत्पादन वृद्धिमा सहयोग पुगेको उनले जनाइन ।

सो प्रविधि प्रयोग गर्दा कम पानीमै तरकारी खेती सर्पेको उनको अनुभव छ । थोपा सिँचाइका लागी सो प्रविधि प्रयोग र प्लास्टिक मल्चिंगको प्रयोगले कम पानीमै तरकारी खेती गर्न सकिएको, झार र घाँस उम्रिने समस्या नभएको र तरकारी उत्पादन समेत बढेको पुजाकी सासु सुदामाले बताइन ।

परियोजनाले सिकाएको सिपलाई निरन्तरता दिई तरकारी खेती गर्ने उनले बताइन । तरकारी र बेर्ना उत्पादनबाट यस वर्ष ५० हजार बढी आम्दानी हुने आशा गरेको उनले जनाइन । भारतको बेगंलोरमा प्रयोग हुँदै आएको सो प्रविधिको प्रयोगले जिल्लामै पहिलो पटक भएको परियोजनाका उद्यम विकास अधिकृत संदिप लम्सालले दाबी गरे ।

सो प्रविधि नेपालमा श्रीनगर एग्रोटेकको सहकार्यमा भित्राइएको उनले जानकारी दिए । सो प्रविधिका लागि परियोजनाले करिब ३ लाख रुपैयाँको सामग्री लाभग्राहीलाई दिएको उनले स्पष्ट पारे । “साना किसानका लागि उपयोगी यो प्रविधि घामले चल्ने भएकाले ऊर्जामा कुनै लगानी गर्नु पर्दैन । पानी र माटोको मलिलोपना बचाउनुको साथै उत्पादनमा समेत वृद्धि हुन्छ,” लम्सालले भने ।

परियोजनाका प्राविधिक संयोजक आकाश पौडेलले लाभग्राही कृषक पूजा यादवको परिवारले गर्दै आएको तरकारी खेतीका लागि नर्सरीका लागी करिब ४० हजार मूल्यको थोपा सिँचाइ, टनेल, प्लास्टिक मल्चिगं, आईपिएम पद्धतिका सामग्री र १२ प्रकारका तरकारीको बिउ सहयोग गरिएको उनले जानकारी दिए । दोस्रो वर्ष स्पोडी सिचाई प्रविधिको सहयोग गरेर थोपा सिचाइलाई थप प्रवर्द्धन गरिएको उनले प्रस्ट्याए ।

परियोजना अन्तर्गत जिल्लाका ४ पालिकाका ८ वटा वडामा २१ वटा नर्सरी, ५ वटा प्रदर्शनी फार्म, ४ वटा भर्मि कम्पोष्ट मल तयार पार्ने पिट, १ हजार १ सय कुपोषित भेटिएका बालबालिकाका परिवारलाई ७० प्रतिशत परियोजनाको लागत र ३० प्रतिशत कुपोषित परिवारको लागत साझेदारीमा ७ हजार रूपैया बराबरको सामाग्री सहयोग गरिएको उनले जनाए ।

बिजुलीको आवश्यकता नपर्ने,  पानीको उच्च उपयोग हुने, न्यून लागत, वातावरण मैत्री र साना कृषकका लागि उपयुक्त भएकाले पछिल्लो समय साना कृषकहरू सो प्रविधि सँग जोडिँदै गएको पौडेलले बताए ।