खोज

दाङ, १३ मङ्सिर ।

दाङको लमही नगरपालिका–९ हर्दवाकी गंगा घर्ती आज आफ्नो गाउँमा मात्र होइन, जिल्लाभर महिलाको प्रेरणादायी नाम बनिसकेकी छिन्। केही वर्षअघि समूहमा आवद्ध हुँदा दुईवटा बाख्रा उपहार पाएकी उनी आज ५५ वटा बाख्रासहित सफल व्यवसायीको रूपमा उभिएकी छन्। सुरुमा उपहारका रूपमा प्राप्त दुई बाख्राबाट सुरु भएको यात्रा अहिले केदारबाबा कृषि तथा बाख्रा फर्मको नामले परिचित छ, जसले गंगालाई आर्थिक रूपमा मात्र होइन, आत्मविश्वास र पहिचान दुवै दिएको छ।

गंगाका फार्ममा अहिलेसम्म ८० वटा बाख्रा थिए भने दसैँमा बिक्री भएपछि ५५ वटा बाख्रा बचेका छन्। तीमध्ये ४० वटा माउ, ४ वटा बोका र ११ वटा पाठापाठी छन्। उनीले लोकल, जमुनापारी, बोयर मिक्स र सिरोइ गरी चार प्रजातिका बाख्रा पाल्ने गरेकी छिन्। दसैँको सिजनमा मात्रै खसी–बोका बिक्री गरेर उनले तीन लाख रुपियाँ आम्दानी कमाइन्, जसले उनको जीवनमा ठूलो परिवर्तन ल्याएको छ। उनले साना पाठापाठी तौल लिएर बजारमा पठाउने गर्छिन् र उपभोक्तासँग प्रत्यक्ष कारोबार पनि गर्छिन्।

बाख्राको दानदेखि डाले घाँससम्म सबै कुरामा आत्मनिर्भर बन्न गंगाले घरछेउकै सात कठ्ठा जमिनमा किमु, बकैना, सितलचिनी, बडहरलगायत डालेघाँस रोपेर उत्पादन गरिरहेकी छिन्। नजिकैको गुप्ती सामुदायिक वन पनि घाँसको स्रोत बनेको छ। बाख्राका लागि दान पिसाउने मिल घरमै भएकाले समय र खर्च दुवै बचत भएको उनी बताउँछिन्। मेहनतपनै उनको सफलताको आधार हो, जसका कारण उनलाई माछापुच्छ्रे बैंक र सक्षम सहकारीद्वारा सम्मान समेत गरिएको थियो। यसले उनको उत्साह झन् बढाएको छ। गंगाको सफलतामा श्रीमान् रुद्रबहादुर पुनले पनि निरन्तर साथ दिँदै आएका छन्, जसले बाख्रा चराउनेदेखि घाँस काट्ने काममा सहयोग गरिरहेका छन्।

गंगाको सफलताको प्रभाव गाउँकै महिलामध्ये झन् व्यापक रूपमा देखिन थालेको छ। लमही–९ रिहारस्थित कर्मठ महिला सामाजिक उद्यमी सहकारीका व्यवस्थापक हेमनारायण चौधरीका अनुसार हाल सहकारीका १२०० सदस्य मध्ये ३२६ जना महिलाले बाख्रापालनलाई व्यवसायिक रूपमा अघि बढाउँदै छन्। सहकारीले महिलालाई ऋण, तालिम तथा सरकारी कार्यक्रमका अनुदानमा सहयोग गर्दै आएको छ। धेरै महिलासँग धितो राख्ने जग्गा नहुँदा सहकारीले नै जमानी बसेर बैंकबाट ऋण निकालिदिने गरेको जानकारी चौधरीले दिए।

कर्मठ सहकारी संस्थाका अध्यक्ष देबीमाया थापाले संस्थामा आवद्ध महिलालाई तीन देखि चार बाख्रा उपलब्ध गराइ आर्थिक सक्रियता बढाइएको बताइन्। सहकारीले महिलाले उत्पादन गरेका खसी–बोका आफैले खरिद गर्ने व्यवस्था मिलाएर बजारको समस्यासमेत समाधान गर्दै आएको छ। आर्थिक वर्ष २०७८/०८२ मा मात्र सहकारीले २ हजार ८३ वटा खसी–बोका खरिद गरेको थियो, जसबाट तीन करोड ५७ लाखभन्दा बढी आम्दानी भएको थापा बताउँछिन्। सहकारीले काठमाडौँ, बुटवल, घोराही, तुलसीपुरलगायत स्थानका व्यापारीलाई खसी–बोका आपूर्ति गर्दै आएको छ।

यसै वर्ष बारबर्दिया नगरपालिकालाई २७८ माउ बाख्रा २५ लाखको टेन्डरमार्फत बिक्री गरिएको थियो। बचत तथा ऋण सेवा, मल तथा तरकारी खरिद–बिक्री, बाख्रा दानाको बजार व्यवस्थापन, घाँसको बिउ वितरणदेखि पशु बीमा जस्ता सेवामा सक्रिय सहकारीले दर्जनौं महिलालाई आत्मनिर्भर बनाउँदै आएको छ।