खोज

‘मानवतालाई आशा, सहयोग र उपचारद्वारा जीवन्त राखौं’ भन्ने नाराका साथ विश्व रेडक्रस दिवस आज मनाईदैछ । रेडक्रसका संस्थापक जाँ हेनरी ड्युनाको जन्मदिनको अवसरमा उनले गरेको योगदानको कदर गर्दै हरेक बर्षको मे ८ लाई संसारभर रेडक्रस दिवसका रूपमा मनाउने परम्परा रहेको छ । यो दिवस अरू दिवसभन्दा पृथक रहेको यस अर्थमा पनि भन्न सकिन्छ कि रेडक्रसमा आज विश्वका १९१ मुलुक जोडिएका छन । विशुद्ध मानवीय सेवा गर्ने उद्देश्यले हेनरीले सन् १८६३ मा रेडक्रस सोसाइटीको स्थापना गरेका थिए । उनको विचारलाई आत्मसाथ गर्दै सन् १८६४ को जेनेभा सम्मेलनबाट रेडक्रसले आधिकारीकरूपमा मान्यता प्राप्त गरेको हो ।

नेपालमा भने धेरैपछि बि.स. २०२० सालमा मात्र रेडक्रसको स्थापना भयो । रेडक्रसले मानवता, निष्पक्षता, तटस्थता, स्वतन्त्रता, स्वयंसेवा, एकता र सर्वव्यापकता भन्ने भावलाई आत्मसाथ गरेको छ । मानव सेवामा समर्पित रेडक्रसको गरिमालाई आगामी दिनमा अझै बढाउनेतर्फ पहल गर्नु जरुरी छ । जुन उद्देश्य र अभियानका साथ रेडक्रसको स्थापना गरिएको थियो, त्यो उद्देश्य प्राप्तिमा अहिलेमा पनि विरामको अवस्था छ । युद्धमा घाईते भएका प्रभावितहरूको अवस्था देखेर मानव सेवा गर्ने उद्देश्यका साथ स्थापना भएको रेडक्रसको उद्देश्य पूर्तिमा विरामको अवस्था छ । किनकी विश्वमा युद्धको जीजिविषा रोकिएको छैन । विश्व अनेकन द्वन्द्वको चपेटामा परेको छ । भारत र पाकिस्तानबीच युद्धको अवस्था उत्पन्न भएको छ । मंगलवारमात्रै भारतले पाकिस्तानी सिमा क्षेत्रमा आक्रमण गर्दा २० बढी नागरिकको मृत्यु भएको छ । मानवको सेवा गर्ने रेडक्रसको अभियानमा यो एउटा दुःखद घटना हो । रेडक्रस दिवस मनाउँदै गर्दा भारत र पाकिस्तानमा मात्रै होइन, रुस युक्रेन युद्धले पनि विश्वलाई प्रभावित वनाएको छ । सिरियामा फैलिएको आन्तरिक द्वन्द्वदेखि अफगानिस्तानमा जारी हिंसा विश्व रेडक्रसको मानवीय अभियानका लागि दुःखद घटना हो ।

नेपालकै कुरा गर्दा नेपाल पनि विभिन्न युद्धका बाछिटाबाट अछुतो रहन सकेको छैन । विगत १० बर्षे माओवादीको द्वन्द्वमा १७ हजार मानिसको मृत्यु भयो । कैयौं घाईते भए । प्रभावितहरूका लागि यो भन्दा ठूलो अन्याय के हुन्छ ? दुःखको बेला मानवको सेवा गर्ने रेडक्रसको महान अभियान हो । रेडक्रस दिवस खासगरी स्वयंसेवक युवाहरूको संलग्नता, सम्मान, सुरक्षा तथा स्वयंसेवकको प्रबर्धनमा लक्षित रहेको छ । सम्भावित विपद् तथा आपत्कालिन परिस्थितिको सामना गर्न समुदायलाई सहयोग गर्ने, उनीहरूको उत्थानशीलतालाई बढावा दिन तथा अहिंसा एवं शान्तिको प्रबर्धन गर्ने गतिविधिमा युवा स्वयंसेवकले अतुलनीय योगदान दिइरहेका छन् । आपतकालीन परिस्थितिमा स्वास्थ्य सेवा पु¥याउने काम र शान्ति प्रबद्र्धनको लागि सकारात्मक व्यवहार प्रबद्र्धनमा उनीहरूको महत्वपूर्ण भूमिका हुन्छ । तर, पछिल्लोसमय रेडक्रसको भूमिकामाथि प्रश्न गर्न थालिएको छ । यो चिन्ताको कुरा हो । दिवस मनाउँदै गर्दा पछिल्लो समयमा रेडक्रसको भूमिका पारदर्शी नभएको आरोप पनि संसारभरि लाग्न थालेको छ । यो चिन्ताको कुरा हो ।

रेडक्रसका पदाधिकारीमाथि बेला बेलामा प्रश्न उठने गरेको छ । रेडक्रम एक माध्यम हो र यही माध्यमवाट युवाहरूले समाजका अनेक आयाममा सहयोग पु¥याएका छन । यूवामा नै त्यो शक्ति छ जसले कुनैपनि समस्याका बखत आफूलाई समर्पित गर्न सक्छ । विश्व रेडक्रस दिवस मनाउँदै गर्दा युवालाई समाजसेवामा जोड्नु जरुरी छ । किनकी अवको भविष्य युवाहरूको काँधमा छ । निष्पक्ष सेवा गर्ने कसैको मन छ भने त्यो मनलाई रेडक्रससंग जोड्नुपर्दछ । रेडक्रसका माध्यमबाट युवाहरूले देश दुःखी रहेको बेला मल्हम बन्ने प्रयास गर्नु जरुरी छ । हेनरी ड्यूनाले स्थापना गरेको रेडक्रसको साख जोगाउने र त्यसकै माध्यमबाट समाजसेवा गर्नेतर्फ हामी सवैको ध्यान जानुपर्दछ । दिवस मनाउने औपचारिकता त पूरा हुन्छ तर साँचो अर्थमा जुन पवित्र उद्देश्य र अभियानका साथ रेडक्रसको स्थापना भएको हो, त्यो उद्देश्य पूर्तिमा ध्यान जानुपर्दछ ।