खोज

उज्वल जीवनको खोजीमा विदेश पलायन हुन बाध्य नेपालीहरू खाडी मुलुकमा अलपत्र पर्ने बर्षौदेखिको समस्या हो । बैदेशिक रोजगारीमा संलग्न दलालहरूले नेपालीहरूलाई राम्रो तलब र आकर्षक जागिरको लोभ देखाएर विदेश लैजाने र त्यही अलपत्र पार्ने गर्दै आएको बर्षौ भैसकेको छ । खासगरी खाडी मुलुकमा पछिल्लोसमय यो समस्या विकराल बन्दै गएको देखिएको छ । बिदेसिनु नेपाली युवाहरूको रहर मात्र नभई बाध्यता बनिसकेको छ । विदेशी भूमिमा पसिना चुहाएर पनि स्वदेशी माटोका लागि युवाहरूको महत्वपूर्ण योगदान छ । अर्थात्, उनीहरूले पठाएको रेमिट्यान्स नै देशको प्रमुख आयस्रोत बनिरहेको छ । विदेशमा युवाले चुहाएको रगत र पसिनाबाट कमाएको पैसा स्वदेशमा आउँदा सरकारले गौरव महसुस गर्छ । तर तिनै पसिना चुहाउनेहरू समस्यामा पर्दा भने बेखबर जस्तै बन्छ । विदेशमा यसरी अलपत्र परेका तथा समस्यामा परेकाहरूको सहयोगका लागि दूतावासहरूले उद्धारका काम गर्नुपर्ने हो तर ती दुतावास काम नगरी बस्ने सरकारी अड्डा बन्दै आएका छन् । नेपालबाट खाडीका विभिन्न देशमा गएका थुप्रै युवाहरू विदेशमा अलपत्र परेका परेका छन् । यो समस्या अहिलेको मात्रै नभै बर्षौंदेखिको हो । सरकारले स्वदेशमै रोजगारीका अवसर र आर्थिक रूपमा सुरक्षित भविष्यको निर्धारण नगरेसम्म युवाहरू हरेक दिन विदेश गइरहनुपर्छ, रेमिट्यान्स पठाइरहनुपर्छ । स्वदेशी उत्पादन विदेश निर्यात गर्नुपर्ने सरकार युवा निर्यात गरिरहनेछ । मलेसिया, कतार, ओमन, साउदी लगायत खाडी क्षेत्रमा काम गर्न जाने युवाहरू अलपत्र र समस्यामा पर्नुको मुख्य कारण हो– सम्झौता अनुसारको काम र तलब नपाउनु । स्वदेशमा दलाल र म्यानपावर कम्पनीले एउटा काम भनेर विदेश पठाउँछन्, त्यहाँ पुगेपछि थोरै पैसामा अर्कै काममा लगाउने गर्छन् । मासिक चर्को ब्याजमा पैसा निकालेर विदेश गएका युवाहरू ‘भनिए अनुसार’ को काम र पैसा नपाएपछि छट्पटिन बाध्य हुन्छन् । नेपाली युवाहरूको त्यस्तो बाध्यताको फाइदा उठाउन खोज्ने दलालको विदेशमा पनि कमी हुंँदैन । राम्रो सुविधा दिने र पछि स्वदेश फर्किन पनि सहयोग गर्ने भन्दै त्यस्ता युवाहरूलाई नयाँ कम्पनीमा काममा लैजाने गर्छन् । अव सरकारले विदेशमा कामदार पठाउने म्यानपावर कम्पनीमाथि कडाइ गर्नैैपर्छ ।

सम्झौता अनुसारको काम र दाम दिन नसके सम्बन्धित म्यानपावर कम्पनी जिम्मेवार र जवाफदेही बन्ने स्थिति सरकारले बनाउनै पर्छ । त्यसो गर्न सकियो भने मात्र पनि नेपाली युवाहरू विदेशमा अलपत्र पर्ने समस्या केही हदसम्म समाधान हुन सक्छ । उता नेपाली चेलीहरू इराक, अफगानिस्तान, केन्या, सिरीया जस्ता अति जोखिम देशमा पुगेर जोखिमको काम गरेको देखिएको छ । ती देशमा गएका महिलाहरू संकटमा पर्दा उद्धारका लागि समस्या हुने गरेको छ । खाडी मुलुकमा जाने नेपाली महिलाहरूको त पीडाको कुरा बर्षौदेखि सुन्दै आईएको हो । मानव बेचबिखनमा संलग्न दलालहरूले अहिले महिला बिक्रीको रुट नै निर्माण गरेका छन । अति जोखिम देशमा लैजाने र त्यही अलपत्र पार्ने गरेको थुप्रै उदाहरण देखिएका छन । त्यसै त नेपालका लागि बैदेशिक रोजगार अव्यवस्थित वन्दै गएको छ । त्यसमाथि दलालहरूकै कारण नेपालीहरूले पाउने दुःखको कुरा बर्षौदेखिको एकादेशको कथा जस्तै भएको छ । अनुगमन गर्ने निकायको अभाव र सरकारको कमजोरीले मानव बेचबिखन गर्ने समूह सकृय बन्दा समेत उनीहरूमाथि कारवाही हुँदैन । नेपाली महिलाहरू भाषागत ज्ञानको अभावमा दोहोरो सञ्चारमा समस्या, शारीरिक शोषण र सोचेको भन्दा फरक काम, घेरै घण्टा काम गर्नुपर्दा धेरै दुःख पाएको समाचार आईरहेका छन् । आफु अक्षम भएकै कारण यदाकदा श्रम शोषण मात्र होइन शारिरीक र मानसिक शोषण अर्थात घरेलु हिंसामा पर्ने गरेका छन् । वैदेशिक रोजगारीमा जाने महिलाहरूमाथि अनेक प्रकारले शोषण भएका छन । तसर्थ अव सरकारले बैदेशिक रोजगारीलाई व्यवस्थित बनाओस् । कुनैपनि नाममा नेपालीमाथि श्रम शोषण, ठगी, यातनाको काम सैह्य हुन सक्दैन् । नेपालीमाथि श्रम शोषण गर्नेमाथि कारवाही गर्न सरकारले खुट्टा नकमाओस् ।