खोज

पछिल्लो एक अध्ययनका अनुसार नेपालमा करिव ३२ हजार महिलाहरू लागूऔषधको जोखिममा छन् । उनीहरूलाई छिट्टै त्यसको चंगुलबाट मुक्त नगर्ने हो भने उनीहरूको जीवन धरापमा पर्ने खतरा रहेको समेत प्रतिवेदनले औंल्याएको छ । यस अघिसम्म पुरुष दुव्र्यसनी तथा लागूऔषधको जोखिममा रहेको कुरा सार्वजनिक भएको थियो तर महिला दुव्र्यसनीको अवस्थाका बिषय अज्ञात थियो । पछिल्लो रिपोर्टले नेपालमा महिला दुव्र्यसनी तथा लागूऔषधको जोखिममा खासगरी १५ देखि २५ बर्षभित्रका किशोरी तथा महिलाहरू पर्दै गएको देखिनु चिन्ताको कुरा हो । पुरुषप्रधान हाम्रो जस्तो विकासोन्मुख मुलुकमा महिलाहरू समेत दुव्र्यसनमा पर्दै गएको सार्वजनिक हुँदा नेपाली समाजलाई आश्चर्यचकित वनाएको छ । पुरुष प्रधान समाजमा पुरुषहरूमा रहेको दुव्र्यसनको समस्या महिलामा सर्नुले नेपाली समाजको बिहंगम अवस्था पुष्टी हुन्छ । प्रहरीका अनुसार योजनाबद्ध रूपले साथीभाईको संगतमा परेर औषधि हो भन्ने विश्वासले र रमाइलो गरौं या दुःख बिर्सौं भन्ने विश्वासले महिलाहरू कुनैपनि प्रलोभनको चक्करमा दुव्र्यसनमा परेको देखिन्छ । नेपालमा उपचार केन्द्रमा आएका महिलालाई आफूहरू यसरी दुव्र्यसनमा फसेको बताउँछन् । उपचारमा आएकामध्ये अधिकांश महिलाहरू ५० प्रतिशत आफ्ना केटा साथीकै कारणले लागूऔषध लिन बाध्य भई लतमा फसेको बताउने गरेका छन् । नेपालमा बर्षौदेखिको लागूपदार्थ दुव्र्यसनको समस्या कम होइन बरु बढेको देखिएको छ । कारण जे भएपनि गलत प्रेमी छान्न पुग्दा वा पुरुषको लहैलहैमा लाग्दा नै महिलाहरू दुव्र्यसनमा फसेका छन् ।

नेपालमा बर्षौदेखि यो समस्या प्रमुख चुनौतिको रूपमा रहँदै आएको छ । भोलिका कर्णधार तथा नेपाल बनाउने युवाहरू नै कुलतमा फसेको अवस्थाले चिन्ता थपिएको छ । दुव्र्यसनका कारण परिवार, समाज र देशलाई नै असर पुगेको छ । त्यसमाथि पछिल्लोसमय महिलाहरू समेत दुव्र्यसनमा परेको सुन्दा नेपाल जस्तो मुलुकका लागि आश्चर्यको बिषय वनेको छ । करिब १५ प्रतिशत महिलाले आफूले लागूऔषध लिने महिलालाई चिनेको र उनीहरूसंग घुलमिल हुँदाहुँदै उनकै देखासिकी गरी लागूऔषध लिन थालेको र दुव्र्यसनमा फसेको बताउने गरेका छन् । यसले के देखाउँछ भने लागूऔषध दुव्र्यसन साथीभाईको लहैलहैमा लागेर हुने प्रमुख समस्या र चुनौतिको विषय हो । करिब ५ प्रतिशत महिलाले आफूले विवाहअघि कहिल्यै लागूऔषध नलिएको तर विवाहपछि पतिले लागूऔषध लिने भएका कारण उनको पटक–पटकको अनुरोधपछि आगूऔषध लिन थालेको प्रतिकृया दिएका छन् । यसले के देखाउँछ भने लागूऔषधको मूल समस्या भनेको देखासिकी, सम्बन्ध र सम्पर्क हो । जुनसुकै कारणबाट लागूऔषधको दुव्र्यसनमा फसेको भएपनि महिलालाई दुव्र्यसनमा पार्न पुरुषहरूकै प्रत्यक्ष–अप्रत्यक्ष भूमिका देखिएको छ । गलत पुरुषको संगतमा परेका कारणले नै अधिकांश महिला दुब्व्र्यसनको समस्यामा परेको देखिन्छ । यो गंभीर चिन्ताको कुरा हो । हाम्रो नेपाल अहिलेपनि पुरुष प्रधान समाज हो । नयाँ नेपाल भनिएपनि पुरुषबादी चिन्तन र सोँच हावी छ । जसका कारण दुव्र्यसनमा परेका महिलालाई परिवारले इज्जत जाने डरले उपचारमा नलैजाने बरु घरमै राख्ने गरेको देखिएको छ । फलस्वरूप उनीहरूको जीवन झनै कष्टकर हुने गरेको छ । महिलाहरू पुरुषभन्दा बढी घरायसी हिंसाको शिकार हुन पुग्ने गरेको पाईएको छ । उनीहरूलाई शारीरिक यातना दिने काममा बृद्धि भैरहेको घटनाक्रमले देखाउने गरेको छ । पुरुषको तुलनामा महिलालाई दुव्र्यसनबाट बाहिर निकाल्न पनि कठिन हुने गरेको देखिएको छ । एउटी महिलालाई छोरी, बुहारी, आमा भएर विभिन्न समयमा विभिन्न भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने हुन्छ तर दुव्र्यसनमा परेका महिलाले समाजमा उपेक्षा गरेझैं त्यो भूमिका निभाउन सक्दैनन् । त्यो काम दुव्र्यसनमा परेका महिलाका लागि झनै चुनौतीपूर्ण हुने गर्दछ । अतः महिलालाई दुव्र्यसनमा पर्नै नदिनु बुद्धिमत्ता हो । यसतर्फ देश, परिवार, समाज सवैले सोच्नु जरुरी छ ।