खोज

लुम्बिनी प्रदेशका पूर्व मूख्यमन्त्री शंकर पोखरेलको पालामा सुरुवात भएको बुटवलको धागो कारखाना, चरंगे हुँदै पाल्पाको झुम्सा जोड्ने सडक अझै सम्पन्न हुन सकेको छैन् । यो सडक निर्माणको कछुवा गतिले स्पष्ट गर्दछ– नेपालमा सडक निर्माणमा कतिसम्म लापरवाही गरिन्छ भन्ने कुरा । तत्कालीन मुख्यमन्त्री शंकर पोखरेलले नै उदघाटन गरेको यो सडकको अवस्था पहिलेको भन्दा बिग्रिएको छ भन्दा आश्चर्य मान्नुपर्दैन । २० किलोमिटर लामो यो सडकमा लगानी भएको करोडौं रूपैया अहिले बालुवामा पानी सरह भएको छ । सडकको धेरै ठाउँमा पहिरोका कारण हिँडनै नमिल्ने गरी कन्तबिजोग छ । उक्त क्षेत्रमा काम गरेका सडककै इञ्जिनियर संभावित जोखिमको पहिचान नगरी लगानी गरिएकोले यो सडक अहिले भताभुंग भएको बताउँछन । अर्कोतर्फ यो सडक खण्डमा पर्ने चुरे पहाड अत्यन्त कमजोर छ । थोरै कम्पनमा पनि चुरे खस्किने अवस्था छ । कमजोर चुरेलाई चलाउँदा बर्षायाममा हिँडने अवस्था छैन । त्यसमाथि चुरे पहाडमा ठूला ठूला मेसिनको प्रयोग गरिएको कारण चुरेमा कम्पन भएको छ । संभावित जोखिमको आँकलन, पहिचान र संभाव्यता अध्ययन विनाको लगानी बालुवामा पानी सरह हुने यो सडक पछिल्लो उदाहरण हो । भौगर्भिक अध्ययन विना विकासको काम गर्दा पहाडी क्षेत्रका धेरै सडकको नियति यस्तै हुने गरेको यो सडकले उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ । कमजोर चुरेमा डोजर चलाउँदा भूक्षय बढेको छ । त्यसले स्थानीय जनतालाई बर्षामा हिँडन समस्यामात्रै भएको छैन, मानवीय जोखिम पनि उत्तिकै बढेको छ । सम्भाव्यता अध्ययन बिनाको लगानी बालुवामा पानी सरह हुने यसअघि निर्माण भई असफल भएका विकास आयोजनाले पुष्टी गरिसकेका छन ।

यो सडकको अवस्था पनि त्यो भन्दा पृथक नहुने अवस्था छ । स्थानीय जनताको गाउँघरसम्मै मोटर आउला र घर आँगनबाटै मोटर चढेर सहर जाउँला भन्ने सपना थियो तर यो सडक बरदान भन्दा पनि अभिषाप बन्ने हो कि भन्ने चिन्ता छ । स्थानीय बासिन्दा गाउँघरका उत्पादन विक्री गर्न बुटवल र झुम्सा बजार झर्थे तर बर्षाको बेला गाउँको उत्पादन कुहिन थालेको छ । भएको ग्रामिण सडकमा डोजर चलेपछि बर्षामा हिँडनै समस्या हुने गरेको छ । अर्कोतर्फ स्थानीय जनतामा पहिरोको त्रास छ । दुई खण्डमा बिभाजित यो सडकको काम अहिलेपनि भैरहेको छ तर यो क्षेत्रबाट सडक बनाउन हुन्थ्यो कि हुदैन्थ्यो भनने कुरा अध्ययन विनै निर्माण सुरु भयो । सस्तो लोकप्रियताका लागि जहाँबाट पनि सडक छिराउने काम गलत रहेछ भन्ने कुरा यो सडकले पुष्टी गरेको छ । प्रत्येक बर्ष प्रदेश सरकारले यो सडकमा बजेट खन्याएको छ । चुरे क्षेत्र कमजोर हुँदा बर्षामा आउने पहिरोले हरेक बर्ष सडक क्षति गर्दै आएको छ । उक्त सडक खण्डको केही भाग राम्रो पनि छ तर जोखिम क्षेत्रको पहिचान नगर्दा गरिएको लगानी बालुवामा पानी हुने संभावना बढी छ । बर्षौ भैसक्दा पनि निर्माण सम्पन्न नहुनु एउटा अर्को रोग हो । यो आयोजनालाई बहुबर्षेमा लैजानु बिस्तृत अध्ययन प्रतिवेदन विना हचुवामा गरिएको लगानीबाट अव पाठ सिक्नुपर्ने भएको छ । प्रदेशकै गौरवमध्येको एक यो आयोजनालाई अव छिटो सम्पन्न गर्नेतर्फ ध्यान दिनु जरुरी छ । त्यसमाथि प्रदेश सरकारको यो आयोजनामा करोडौं रकम खर्च भैसकेको छ । आयोजना निर्माणका क्रममा देखिएका अवरोध, बाधा ब्यवधान समाधान गरि एउटा राम्रो आयोजनाको रूपमा यसलाई समापन गर्नेतर्फ प्रदेश सरकारको ध्यान जाओस् । निर्माणमा देखिएको प्राकृतिक चुनौति समाधान गर्दै ठूलो लगानी भैसकेको यो सडकलाई अन्तिम किनारमा पु¥याउने काममा अवपनि बिलम्ब नहोस् ।