खोज

पाल्पा, १४ मंसिर ।
पाँच बर्ष अगााडीसम्म खेतबारीमा कोदो मात्र खेती गरेका कचलका कृषकलाई कोदो रोप्न मात्रै छुट छैन । यहाँका किसानले खेतबाट धान मकै तोरीको राम्रो उत्पादन लिन लागेका छन । एक वालीमा मात्र आश्रित ३ सय घर परिवारले खेतमा अन्य अन्नको उत्पादन लिएका छन् । यसबाट खेतमा किसानको व्यस्तता बढेको छ भने उनीहरूको आर्थिक अवस्थामा समेत परिवर्तन देखिन थालेको छ ।

सिंचाईको असुबिधाका कारण कोदो खेती मात्र गरेका कृषकहरूले १२ महिना खेतबारीमा हराभरा हुने गरी सिंचाई सुबिधा भएका कारण धान मकै तोरीको राम्रो उत्पादन भएको कृषक लेख बहादुर कार्की बताउँछन । यसबाट कृषकको जिवनस्तरमा समेत परिवर्तन देखिएको उनको भनाइ छ । पहिले एक पेट खान कठिन थियो तर आज सबैको घर घरमा २ बर्ष अगाडिको धान अझै बाँकी छ जव पर्याप्त मात्रामा अन्न भयो तव पशुपालन व्यबसाय समेत फष्टाउँदै गयो । बाख्रापालन बाट समेत बार्षिक रूपमा दुईदेखि चार लाख रूपैयाँ नकमाउने कोही छैनन् । पहिले अन्नपात खरिदको लागि लाखौ रुपियाँ खर्च हुन्थ्यो तर अहिले कचलका फाँटमा फलेका अन्नपात बिक्रीबाट कृषकहरूले लाखौं रूपैयाँ आम्दानी गर्न थालेका छन । पहिला पेटभर खान पनि थिएन त अहिले दिनहरू फेरियो, घरमै अन्नपात बेचेर लाखौ रूपैयाँ आन्दानी हुन थालेको शान्ता कुवँर खड्का बताउँछिन ।
२०४० सालबाट तत्कालीन स्वर्गीय राजा विरेन्द्रको तोक आदेशमा कचल फाँटमा सिचाईको योजना निर्माणको लागी हुकुम भएको ३५ बर्षपछि फाँटमा सिंचाई योजना सम्पन्न भयो । सिंचाई योजना सम्पन्न भएपछि मात्र कचल फाँटमा सबैका खेतवारीमा प्रशस्तमात्रामा अन्न उत्पादनमा बृद्धि हुँदै आएको छ ।

तिनाउ गाउँपालिका वडा नंं. १ कचलफाँटमा सिंचाईको असुविधाका कारण बाँझा बनेका खेतवारीमा समेत धान मकै, गहँु कोदो, तोरी लगायतका वालिनाली उत्पादन हुँदै आएको कृषकहरू बताउँछन । पहिले पहिले एक छाक खान समस्या थियो, गरिबीको कारण शिक्षा दिक्षा, पठनपाठनमा समस्या थियो तर आज सबै बालबालिकाहरू विद्यालय पुगेका छन, कोही पनि शिक्षा बाट बञ्चित भएका छैनन । तर पनि कचल फाँटमा सिचाईको सुबिधा पुगेपनि व्यबसायिक रूपमा तरकारी खेती गर्न सके सबैको घर घरमा आम्दानी बढ्ने, घर–घरमा रोजगारी बृद्धि हुने हराभरा कचल बन्न कचल कृषि सहकारी संस्थाका अध्यक्ष भोज बहादुर छहरी बताउँछन ।

बर्षभरी एक वालिमात्र खेती गरेका कृषकहरूले अहिले जमिन खाली नराख्ने गरी खेती गरेका छन । पहिले पहिले स्थानीयजातको मात्र विउ विजन प्रयोग गरेका कृषकहरूले अहिले आधुनिक किसिमका विउविजन प्रयोग गरेर उत्पादन बृद्धि गरेका छन । कचलमा अहिले कृषि उत्पादन बढिरहेको छ, जनिमहरू खाली छैनन, कृषकहरूको आयआर्जनमा बृद्धि हुदै गएको तिनाउ गाउँपालिका कृषि प्राविधिक विरेन्द्र शाह बताउछन ।

चामलको भात खान पहिला निकै रहर हुन्थ्यो गाउँमा हुने खाने कम थिए, दुइृ चार पैसा हुनेले मात्र चामलको भात खाने परम्परा थियो अन्यले आटो, कोदो, ढिडोले छाक टार्नु पर्ने अवस्था थियो तर पुराना दिनहरू अहिले सम्झिदा सपना जस्तै हुने गरेको छ, अहिले गोरुको साटो हाते ट्याक्टर बाट खेतवारी खनजोत गर्ने सुखका दिन आएको कृषक कुमारी छहरी बताउछिन ।स्थानीय सरकारका प्रतिनिधी देवबहादुर पुन भन्दछन भौगोलिक भू बनोट अत्यन्तै कमजोर भएका कारण सडक यातायात भरपर्दाै हुन नसक्दा यहाँको उत्पादन बजार पुर्याउन कठिन भएको भएपनि स्थानीय सरकारले सक्दो पहल गरिरहेको उनी बताउछन ।कृषिज्ञान केन्द्रका प्रमुख सन्तोष चौधरी भन्दछन कचलफाँटलाई उन्नत जातको धान मकै, तोरी पकेट क्षेत्र बनाउन सकिने अवस्था छ, कृषक बाट उन्नत जातको विउ, धान मकै तोरीको विउ उपलब्ध गराउने तयारीमा लागेका छौ ।