खोज

लमही, ०३ कार्तिक ।
पूर्णिमा कोजाजात्राको दिन दाङको लमहीमा पहाडी क्षेत्रमा नाचिने परम्परागत सरायँ नाच प्रदर्शन गरिएको छ । परम्परागत हातहतियार र युद्धकलाको झल्को दिने सरायँ नाच निकाल्दै दशैंको अन्तिम पुर्णिमाको दिन बिहीबार लमहीमा बृहत सराय नाच निकालियकोहो । रातोडाडा स्थित भगवती मन्दिरवाट सुरु भएको नाच लमही बजार परिक्रमा गरि सार्वजनिक बगैंचा समापन गरि बिधिबत रूपमा दशैको समापन गरिएको हो ।

मन्दिर तथा सराय व्यवस्थापन समिति ले व्यवस्थित रूपमा सराय नाच प्रदर्शन गरेको हो । सो कार्यक्रममा लमही नगरपालिकाका वर्तमान मेयर जोगराज चौधरी, निवर्तमान मेयर कुल बहादुर केसी, राजनैतिक दलका ब्याक्तित्व एबम नेपाली सेनाका, नेपाल प्रहरी, लगायत उच्च पदस्थ ब्यक्ती हरूको उपस्थिति रहेको थियोे ।

कार्यक्रममा निवर्तमान मेयर केसीले सांस्कृतिक र पौराणिक महत्व बोकेको सराय नाच एैतिहासिक महत्वको समरक्षण गर्न थालेको आफैमा धेरै राम्रो भएको बताए । उनले यो सराय नाचले तराइमा पहाडबाट बसाइ सराइका साथसाथै संस्कृति सरेको बताउँदै यो राम्रो पक्ष भएको बताए ।

कार्यक्रममा समितिका अध्यक्ष हेमन्त पाण्डेले ऐतिहासिक लोपन्मुख सराय नाँच संरक्षणका लागि सरायँ नाचलाई नियमित गरिएको बताए । वि.सं २०७१ सालदेखि गुल्मी, पाल्पा, अर्घाखांची, प्यूठानबाट बसाइसराइ गरी दाङको लमही आएका मानिसहरूको सक्रियतामा सराय नाँच संरक्षण गर्ने उद्देश्यले वर्सेनि यो कार्यक्रम राखिएको अध्यक्ष पाण्डेले बताए ।
समितिका सल्काकार थानेश्वर गैरेले सरायनाचले सामाजिक सद्भाव र एकता कायम राख्न सहयोग पुगेको बताए । नेपाल र नेपालीको मौलिक संस्कार र संस्कृति पछिल्लो समय संकटमा पर्दै जान थालेपछि १ दशक अघिदेखि समितिले निरन्तर सरायँ नाँच प्रदर्शन गर्दै आएको गैरेले बताए । परापूर्वकालदेखि नाच्दै आएको सरायँ नाचलाई अहिलेका पुस्तासम्म देखाउनुपर्छ भने लागेरै कार्यक्रम गर्न लागिएको आयोजकहरूले बताएका छन् ।

सरायँ खेल्दा पन्चेबाजाको तालमा तरबार, खुकुरी ,खुडा आदि परम्रागत हातहतियारहरू नचाएर युद्धकला प्रदर्शन गर्दै एक आपसमा खुसी साटासाट गर्ने र रमाइलो गर्ने गरिन्छ । सराय नाँच विशेष गरी लुम्बिनी प्रदेशका गुल्मी, अर्घाखाँची, प्यूठान, कपिलवस्तु, रूपन्देही, दाङ तथा गण्डकी प्रदेशको बागलुङ, स्याङ्जा तथा अन्य विभिन्न जिल्लाहरूका कोट तथा शक्तिपिठहरूमा नाच्ने प्रचलन छ । भगवान रामले रावणसगको युद्धमा बिजय प्राप्त गरेको बिजया दशमीको बिजय उत्सब पछि युद्धमा प्रयोग गरीएका हतियार सहित खडक जात्रा निकालिएको परम्परागत मान्यता रहेको छ । सराय नाच विशेष गरी नेपालका प्रचलित एक महत्वपूर्ण सांस्कृतिक नृत्य हो, जुन दशैंको अवसरमा निकालिन्छ । यो नृत्य धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक पहिचान, र सामुदायिक एकतालाई प्रतिनिधित्व गर्दछ । दशैंको समयमा निकालिने सराय नाचले विभिन्न रूप र परम्पराहरू समेटेको हुन्छ ।