खोज

रुपन्देही ।

बुटवल उपमहानगरपालिका वडा नं १३ जितगढीमा पहाडी क्षेत्रमा दशैंपछि नाचिने परम्परागत सरायँ नाच प्रदर्शन गरिएको छ । परम्परागत हातहतियार र युद्धकलाको झल्को दिने सरायँ नाच दशैंको अन्तिम दिन पुर्णिमाको दिनसम्म खेलिन्छ । सराय व्यवस्थापन समिति बुटवल–१३ ले व्यवस्थित रुपमा सराय नाच प्रदर्शन गरेको हो ।

लुम्बिनी प्रदेश उद्योग तथा यातायात मन्त्री प्रचण्डविक्रम न्यौपानेले कार्यक्रमको उद्घाटन गरेका थिए । कार्यक्रममा लुम्विनी प्रदेश सभाका भोजप्रसाद श्रेष्ठ, बुटवल उपमहानगरका नगर प्रमुख खेलराज पाण्डे, पर्यटन मन्त्रालयका निमित्त सचिव रमेश गौतम, प्रमुख जिल्ला अधिकारी गणेश अर्याल, नेपाली सेनाका मध्यपश्चिम पृतना पति, बाहिनि पति, गणपति, लगायत उच्च पदस्थ ब्यक्ती हरुको उपस्थिति रहेको सरायनाचमा नेपाली सेनाको टुकडीले युद्धकौशल सहितको सरायँ प्रदर्शन गरेको थियो ।

कार्यक्रममा लुम्बिनी प्रदेश उद्योग पर्यटन तथा यातायात मन्त्री प्रचण्डविक्रम न्यौपानेले सांस्कृतिक र पौराणिक महत्व बोकेको सराय नाच एैतिहासिक महत्वको ठाउँ जितगढिमा हुनु आफैमा धेरै राम्रो भएको बताए । मन्त्री न्यौपानेले यस प्रकारका मौलिक सस्कृतिको संरक्षणमा प्रदेश सरकारले ध्यान दिएको बताए । कार्यक्रममा प्रमुख जिल्ला अधिकारी गणेश अर्यालले यो सराय नाचले तराइमा पहाडबाट बसाइ सराइका साथसाथै संस्कृति सरेको बताउँदै यो राम्रो पक्ष भएको बताए । बुटवल उपमहानगर प्रमुख खेलराज पाण्डेले हरेक संस्कृतिको जगेर्ना गर्न उपमहानगरले सहयोग गरेको बताए ।

कार्यक्रममा समितिका अध्यक्ष खिमबहादुर थापाले ऐतिहासिक लोपन्मुख सराय नाँच संरक्षणका लागि सरायँ नाचलाई नियमित गरिएको बताए । वि.सं २०७० सालदेखि गुल्मी, पाल्पा, अर्घाखांची, प्यूठानबाट बसाइसराइ गरी बुटवल आएका मानिसहरुको पहलमा सराय नाँच संरक्षण गर्ने उद्देश्यले वर्सेनि यो कार्यक्रम राखिएको अध्यक्ष थापाले बताए । यसपालिको ऐतिहासिक सांस्कृतिक सराय नाँच संरक्षण गर्न ब्यवस्थापनका लागि बुटवल उपमहानगरपालिका र प्रदेश सरकारबाट सहयोग भएको पनि उनको भनाइ छ ।

समितिका सचिव पिताम्बर भण्डारीले सरायनाचले सामाजिक सद्भाव र एकता कायम राख्न सहयोग पुगेको बताए । नेपाल र नेपालीको मौलिक संस्कार र संस्कृति पछिल्लो समय संकटमा पर्दै जान थालेपछि १ दशक अघिदेखि समितिले निरन्तर सरायँ नांच प्रदर्शन गर्दै आएको संस्थापक ऋषि आजादले बताए ।

परापूर्वकालदेखि नाच्दै आएको सरायँ नाचलाई अहिलेका पुस्तासम्म देखाउनुपर्छ भने लागेरै कार्यक्रम गर्न लागिएको आयोजकहरुले बताएका छन् ।

सरायँ खेल्दा तरबार, खुकुरी आदि परम्रागत हातहतियारहरु नचाएर युद्धकला प्रदर्शन गर्दै एक आपसमा खुसी साटासाट गर्ने र रमाइलो गर्ने गरिन्छ । सराय नाँच विशेष गरी लुम्बिनी प्रदेशका गुल्मी, अर्घाखाँची, प्यूठान, कपिलवस्तु, रुपन्देही, दाङ तथा गण्डकी प्रदेशको बागलुङ, स्याङ्जा तथा अन्य विभिन्न जिल्लाहरुका कोट तथा शक्तिपिठहरूमा नाच्ने प्रचलन छ । जितगढीमा भएको सरायनाचमा रुपन्देही, कपिलबस्तु,नवलपरासीदेखि सराय हेर्न ठूलो संख्यामा मानिसहरु सहभागी भएका थिए । लोप हुन लागेको सरायँ नाचलाई संरक्षण र पुस्तान्तरका लागि भन्दै यो स्थानमा २०७० सालदेखि समितिले नियमित रुपमा सरायँ प्रदर्शन गर्दै आएको यसका संस्थापक ऋषि आजादले बताए ।