खोज

बुटवल, ५ भदौ । तीजको संस्कृतिलाई झल्काउने गरि मंगलबार बुटवलमा सागितिक कार्यक्रम गरिएको छ । वर्ष दिनमा माईतीघर पुगेर आफनो बेदना पोख्ने, नाच्ने, गाउने र रमाउने चाडका रुपमा तीज पर्व चिनिन्छ । लामो समयसम्म भेटघाट नभएका चेलिबेटि माइतीमा भेला भएर सुख दुःख, उन्नति प्रगति आदिका बारेमा चर्चा परिचर्चा गर्दै दाजु–भाई, माता पितासंग सामूहिक रुपमा माइतीको गाउँमा मनाउने गरेको यो चाड पछिल्लोसमय भने भड्किलो बन्दै गएको छ । कुनै बेलाका चर्चित गायिका मन्जु पौडेलले सिद्धार्थ कटेजमा आफनो एक दशक अघिका चर्चित गितहरु गाईन । उनले ‘माईती हरायो’, ‘बाबाको आगनी’, ‘नाई नाई भन्छ मायाले’, ‘बिचार गर छुनलाई’ गीत गाउदा हलमा रहेका महिलाहरु नाचे ।

बुटवल उपमहानगरपालिकाका उपप्रमुख सावित्रादेवि अर्यालले ‘भगवान भेटन के–के पाहुर चाहिन्छ, फुलपाती अक्षेता, वरि लै फुलपाती अक्षता ।’ गित गाएर कार्यक्रम उद्घाटन गरिन । तीज संस्कृति समय अनुकुल फेरिएको भन्दै उनले अब सासु र बुहारीको सम्बन्ध आमाछोरी जस्तो हुनुपर्ने तर्क दिईन । तीजको नाममा विकृति भित्राउन नहुने तर्क दिदै उनले यो पर्वको संस्कार, संस्कृति जर्गेनातर्फ जोड दिनुपर्ने बताईन । प्रयोग हुने गहना र पहिरनको पनि आफ्नै महत्व रहेको उनले बताईन ।

हस्पिटालिटीका रिजनल डाईरेक्टर महेन्द्र न्यौपानेले नेपाली नारीको घरमा पहिलेजस्तो चुल्हो–चौको एवं घरधन्दाको व्यस्ततामै अल्झिने अवस्था नरहेको भन्दै समयसापेक्ष शहरी क्षेत्रका महिलाहरु टोलटोलमा समूह बनाएर एक महिनाअघिदेखि नाचगान र खानपिनका कार्यक्रम गर्ने गरेको बताए । ‘हामीले तीजको महत्व झल्काउदै आफनो हस्पिटालिटी पस्केका छौ ।’—उनले भने । संस्कार र संस्कृतियुक्त तीजलाई भड्किलो र उत्ताउलो बन्नबाट रोक्न उदाहरण दिने गरि कार्यक्रम गरेको उनले दाबी गरे ।

कार्यक्रममा कटेजका कर्पोरेट डाईरेक्टर दुर्गादत्त पन्तले तीजको महत्व दर्शाउने गरि आफना सेवाग्राहीहरुलाई भेटघाटसहितको तीज मिलन कार्यक्रम गरिएको बताए । तीजको महत्व गीत, संगित र कलासंग रहेको भन्दै उनले उपयुक्त गायिकामार्फत कार्यक्रम गरेको बताए ।
पार्टी प्यालेस र ब्याङ्केटलाई माइती मानेर मनाइँदै जान थालिएको छ ।

कार्यक्रममा सिद्घार्थ कटेजका अपरेसन हेड केसीले कला, संस्कृति र हस्पिटालिटीलाई जोडेर तीज मिलन कार्यक्रम गरिएको बताए । वार्षिक कार्यक्रम अन्तरगत आफनो ग्राहकहरुलाई सम्बन्ध बिस्तार गर्ने गरि कार्यक्रम गरिएको उनले बताए । मान्छे जति आधुनिक भए पनि उसले जन्मसँगै पाएको संस्कार एवं संस्कृति छोड्न सक्दैन । नेपालमा रहेका हिन्दू समुदायले मनाउने तीज पर्वलाई अहिले अन्य जातिले पनि मनाउन थालेको पाइन्छ ।

धार्मिक कथनअनुसार हिमालयपुत्री पार्वतीले महादेव स्वामी पाऊँ भनी व्रत बसेकी र उनको व्रत पूर्ण भै महादेव पति पाएको दिनलाई हिन्दू नारीहरूले हरितालिका तीजका रूपमा मनाउँदै आएका छन् । हरेक वर्ष भाद्र शुक्ल द्वितीयाका दिन दर खाने र भोलीपल्ट तृतीयाका दिन तीज मनाइन्छ । चौथीका दिन स्नान गरी व्रतको पारण गरेर खाना खाइन्छ भने तीजको तेस्रो दिन अर्थात् ऋषिपञ्चमीका दिन व्रतालु महिलाहरूले ३६५ वटा दतिवनले दाँत माझेर माटो लेपन गरी स्नान गर्छन् । यही मान्यतालाई अनुशरण गर्दै विवाहित महिलाले आफ्ना श्रीमानको दीर्घायु एवं अविवाहित महिलाले सुयोग्य वर पाऊँ भनी तीजको व्रत बस्ने चलन छ ।