खोज

सुजिता श्रेष्ठ

बुटवल, २४ माघ ।

नेवा सेवा समितिको आयोजनामा यही माघ २० र २१ गते २ दिने ईहि र कयटा पुजा नेवारी समूदायको चलनचल्ती, रितिरिवाज र परम्पराको विधिवत सभ्य रुपमा सम्पन्न भएको छ ।

नेवारी मूल्य मान्यता अनुसार संस्कृति र परम्पराको जगेर्ना गरी नेवारी समूदायका कन्याहरुलाई रजस्वला हुनुभन्दा अघि वेल विवाह गरी कर्म चलाउने परम्परागत मान्यतालाई विधिवत सामूहिक रुपमा वेल विवाह भन्ने गरिएको हो । नेवाः बालिका रजश्वला हुनुभन्दा अगाडि इहि गराउने प्रचलन रहेको छ । “इ“भनेको नेपाल भाषामा समय र “हि“ भनेको रगत हो ।

रगत देखा पर्नु अगाडि गरिने नेवारी संस्कारको कार्य विधि इहि हो । इहि गर्ने क्रममा कन्याहरु दिनभरि ब्रत बसेर बेल लगायत कलश, बज्र, चक्र आदिको पूजा आजा गर्दछन् । इहि अर्थात बेल विवाहपछि नेवाः कन्याहरुलाई उनीहरुको विजोर वर्षमा बाह्र दिनसम्म बाह्र गुफाबास राखेपछि सूर्य दर्शन गराउने प्रचलन रहेको छ । नेवारी समूदायमा कन्याहरुको वेल विवाह र सूर्यदर्शन तथा बटुकहरुको कयटा अर्थात चुडाकर्म ब्रतबन्धलाई जिवन संस्कारका रुपमा लिइन्छ । शनिबार र आइतबार २ दिने सामूहिक वेलविवाहसँगै कयटा पूजा अर्थात वटुकहरुको व्रतबन्ध समेत गरिएको हो । सामूहिक वेलविवाहमा ६५ जना कन्याहरुलाई सहभागी गराई ईहि कार्यक्रम गरिएको र १५ जना बटुक हरुको व्रतबन्ध सम्पन्न गरिएको श्री नेवा सेवा समितिका सह सचिव तथा संयोजक लक्ष्मण श्रेष्ठले जानकारी दिए ।

बालक परिवारमा योग्य हुनका लागि वयस्क अवस्थामा पुगेर अनुशासन पालना गरी सन्तुष्ट जिवन यापनका लागि समाजमा असल नागरिक बन्न अनिवार्य शिक्षा दिक्षाको आवश्यकता पर्ने भएकाले नेवारी संस्कार अनुसार विधिवत रुपमा गरिने चुडाकर्मलाई नेवारी समूदायमा कयटा पूजा भनिन्छ । विभिन्न जिल्लाबाट आएर नेवारी समूदायका कन्याहरुलाई सामूहिक वेल विवाहमा सहभागी गराई साथ र सहयोग गर्ने कन्या र उनीहरुका अभिभावकलाई धन्यबाद ब्यक्त गर्दै श्री नेवा सेवा समितिका अध्यक्ष चिरन्जीवी श्रेष्ठले सम्मान व्यक्त गरे । उनले नेवारी संस्कृति निकै महत्वपूर्ण रहेकाले यसलाई सामूहिक पहिचानका रुपमा परिचित गराउने र समाजमा यस्ता कार्य गर्दा कन्या र बटुकहरुका अभिभावकहरुको कम खर्चमा सजिलै कर्म सिद्धि हने भएकाले सामूहिक वेलविवाहसँगै व्रतबन्ध आयोजना गरिएको बताए ।

इहिका लागि प्रतिकन्या ३ हजार ५०० रुपया दर्ता शुल्क लिईएको र कयटा पूजाका लागि प्रति बटुक १० हजार रुपैयाँ शुल्क लिईएको र सोही शुल्कमा खाना, फूल प्रसाद र पूजाका लागि आवश्यक सामग्रीहरुको व्यवस्थापन गरिएको आयोजक समितिले जानकारी दिएको छ ।

नेवारी समूदायका कन्याहरुको वेल विवाह गरिसकेपछि सूर्यदर्शन गराउने चलन छ । नेवारी कन्याहरुलाई अनिवार्य रुपमा यी दुई कर्म चलाउने नेवारी संस्कृति अनुसार परम्परा रहिआएको नेवा सेवा समितिका सचिव शारदा श्रेष्ठले बताइन् ।

कार्यक्रममा सहभागी सम्पूर्ण कन्या र बटुकहरुका अभिभावकलाई सामूहिक रुपमा सहभागी गराई बिधिवत रुपमा कार्यक्रमको समापन भएको श्री नेवा सेवा समितिका उपाध्यक्ष डिल्ली कुमार श्रेष्ठले बताए ।