खोज

बुटवल, २६ कार्तिक ।  देबिनगरमा शुक्रबार राति सोरठी नाच प्रर्दशन भयो । पछिल्लोसमय विभिन्न कार्यक्रममा बाल कलाकारहरूले प्रदर्शन गर्ने सोरठी नाच भन्दा यो भिन्न र आकर्षक थियो । बाटामा हिँडेका बटुवाहरू रोकिएर नाच हेरिरहेका थिए । सेतो पटुका, फरियासहित थोगे फूलका मालाको पहिरनमा कलाकारहरू सजिएका थिए । कोही लोक बाजाहरू मादल, कोही खैचडी बजाउँदै र कोही गाउँदै आफ्नै तालमा नाचे । लयबद्घ तरिकाले सिता, राम, गोपिनीहरूको कथालाई विभिन्न तालमा प्रदर्शन गरे । झुमरा, ठुली, मारुनि नाच्दा धेरैले दर्शकहरू आनन्दित भए ।

बाग्लुङ जिल्लाको दगाटुन्डाडामा नाचिने सांस्कृतिक सोरठीले धेरैको मन जित्यो । त्यहाँ रहेका नयाँ युवा पुस्तासँगै पहाडबाट बसाइँसराइँ धेरैले एकआपसमा आफ्नो गाउँठाउँको झल्को मिलेको अनुभूति साटासाट गरे । दगा टुन्डाडा—रूपन्देही सम्पर्क समाजको आयोजनामा बाग्लुङकै कलाकारहरू ल्याएर रूपन्देहीमा शुक्रबारदेखि ३ दिनसम्म सो नाच प्रदर्शन गरेको हो । पहाडमा चाडपर्वमा देखाउने लोपोन्मुख संस्कृतिलाई बचाउन अभियान थालेको समाजका सल्लाहकार बेल बहादुर सलामीले बताए । बाग्लुङका ८२ वर्षिय दुर्गा बहादुर भुजेलको नेतृत्वमा १४ जना कलाकारहरूले नाच देखाएका छन । अग्रजहरूले देखाउँदै आएको नाचलाई बडिगाउका कलाकारबाट प्रदर्शन गरिएको छ । उनी यो नाचमा अहिले परिपक्क कलाकार भएको उनले बताए । यो पुस्ताको कलालाई नयाँ पुस्तामा पुस्तान्तरण अबको अभियान भएको उनले बताए । पहाडी भेगमा नाचिने विभिन्न लोकसंस्कृतिहरू जर्गेनाका लागि नयाँ युवाहरूलाई समेत समावेश गरेर सिकाउन थालिएको उनी बताउँछन । बि.सं. २०७९ मा स्थापना भएको समाजमा १ सय ४६ जना घरधुरी सदस्यहरू छन ।

तिलोत्तमा नगरपालिकामा कार्यालय सामाजिक कार्यहरूमा अग्रसर रहेका छन । कलासंस्कृति जगेर्नामात्र नभई सामाजिक काममा समेत यो समाज लागेको छ । अहिले यो ३ दिने नाचबाट संकलन भएको आर्थिक सहयोगबाट तिलोत्तममा बनबाटिकामा जेष्ठ नागरिक केन्द्र तथा वृद्धाश्रम बनाउने लक्ष्य रहेको समाजका कोषाध्यक्ष बेल बहादुर थापाले बताए । सामाजिक कार्यमा सहयोगको लागि भैलेनी खेलाएको उनले बताए । एकातर्फ लोकसंस्कृति संरक्षण र अर्कोतिर सामाजिक हित हुने गरि कार्यक्रम गरेको उनले बताए । पहिलो देविनगरस्थित एमाले चोकमा देखाइएको नाच शनिबार गजेडीबाट रानीबगिया सेरोफेरो र आईतबार सखुवानीबाट बुटवलसम्मको सेरोफेरोमा देखाउने तयारी रहेको उनले बताए ।

शुक्रबार नै राजमार्ग चौराहमा भैरवा नाच प्रदर्शन गरिएको छ । श्री नेवा सेवा समितिको आयोजनामा अर्घाखाँची जिल्लामा देखाईने आएको धार्मिक, ऐतिहासिक, सांस्कृतिक नाचलाई प्रचारप्रसार र जगेर्ना गर्ने लक्ष्यसहित बुटवलमा प्रदर्शन गरिएको समितिका अध्यक्ष चिरञ्जीवी श्रेष्ठले बताए । कम्तीमा ६ र बढीमा १२ वर्षमा यो नृत्य देखाउने परम्परा रहेको भन्दै बुटवलमा विभिन्न संघसंस्थाहरूको सहयोगमा ठाउँठाउँमा नाच देखाउँदै आएको उनले बताए ।

भैरव नाचका संयोजक तथा नेवा समाज अर्घाखाँची–रूपन्देहीका अध्यक्ष बाबुराम श्रेष्ठले देशमा रहेका सबै जातजाती, धर्मसंस्कृतिको आफ्नै महत्व रहेको भन्दै यी कलासंस्कृतिलाई जगेर्ना गर्दै पर्यटनसँग यसलाई जोड्ने गरि लाग्नुपर्ने बताए । विश्व सम्पदा सुचिमा सुचिकृत गर्ने गरि आवश्यक पहल भैरहेको उनले बताए । शिवपुराणमा उल्लेख भएको पौराणिक नाचका रूपमा यो रहेको उनी बताउछन । राक्षसहरू सधै मानव जातीको हित बिपरित लाग्ने गर्ने गरेको कथा पाउछौ । यसैबीच पोखरीमा विष हालेको खबरले महादेवले चालपाई त्यो विष सेवन गरि निलकण्ठ भएको र मानव जातीलाई बचाएको कथा रहेको छ ।

वाणासुरलाई मार्न महादेव कालभैरवको रूपमा महादेव र सहायक रक्त भैरव, स्वत भैरवको रूपमा गणेशले लिएको मानिन्छ । यसैक्रममा दंकिनीबाट प्रेमजालमा लिएर वाणासुरलाई मार्न सफल भएको किंवदन्ती रहेको उनले बताए । रोगब्याधी अन्त्य गरि शान्तिको कामना गरि यो नृत्य प्रदर्शन गर्ने प्रचलन रहेको उनले बताए । संस्थागत रूपमा लाखे, बाघ र भैरव नाचजस्ता विशेष महत्वका नाचहरू संरक्षणको अभियान चलाउदै आएको उनले बताए । यस नाचका नर्तकलाई भगवानको प्रतिकका रूपमा पूजा गरिन्छ ।

समाजसेवी नवराज श्रेष्ठ भाषा, संस्कृति र रहनसहजबाट मानिसको पहिचान मिल्ने बताए । पर्यटकिय सम्भावना बोकेको रूपन्देहीमा हाम्रो धर्म, संस्कृतिको संरक्षण र पर्यटनको पाटोको रूपमा विकास गर्न सकिने बताए । समितिका सहसचिव लक्ष्मण श्रेष्ठले भैरवको मन्दिर निर्माण गर्ने पवित्र लक्ष्यका साथ एक महिने कार्यक्रम गरिएको बताए । दशै सकिएलगत्तै देविनगर, जितगढी र होटल पौवामा समेत सराय नाच देखाइएको थियो । पछिल्लोसमय परम्परा, संस्कृतिलाई ब्यवसायिक रूपमा लिँदा यो थप आकर्षण र परिमार्जन भएको छ ।

भिडियो सामग्री