खोज

बुटवल, ११ माघ ।

नेवाः समुदायमा कन्या र बालकहरुको महत्वपूर्ण कर्मकाण्ड इहि (बेलविवाह)र क्यटा पुजा (ब्रतबन्ध) सामुहिक रुपमा बुटवलमा शुभारम्भ भएको छ । श्री नेवाः सेवा समितिको आयोजनामा देविनगरस्थित भुुपुसैनिक क्लबमा बुधबारदेखि पुजा सुरु भएको हो । नेवाः जातीमा बालिका रजश्वला हुनु अगाडी इही गराउने प्रचलन छ । कार्यक्रमको पुर्वसन्ध्यामा बुटवलमा नेवार कन्या र अगुवाहरुको सहभागितामा झाकीसहितको ¥याली निकालिएको छ । धिमेबाजा सहित निस्केको ¥यालीले देबीनगर चौपारी, समितिको कार्यालय आसपासका क्षेत्रहरु परिक्रमा गरि भूपु सैनिक क्लब परिसरमा पुगेर पुजा प्रारम्भ गरिएको थियो । रुपन्देही जिल्लाहरुबाट ७५ जना कन्याहरुको सहभागिता रहेको र केयता (ब्रतबन्ध) का लागि १० जना बालकहरु सहभागी रहेको आयोजक नेवाः सेवा समितिका अध्यक्ष चिरन्जिबी श्रेष्ठले बताए । सामुहिक रुपमा गरिने कार्यक्रमबाट नेवार समुदायमा भाईचारा विकास हुनुको साथै नेवारी परम्परामा एकरुपता आउने र संरक्षण हुने उनले बताए । ‘यसबाट अभिभावकलाई आर्थिक भारसमेत कम हुन्छ ।’–उनले भने ।

इहि र क्यटा पुजाका लागि भक्तपुरबाट नेवाः पुजारी हरिशरण राजोपाध्याय र पद्मा राजोपाध्यायले नेवारी विधि अनुसार दुई दिनसम्म विशेष पुजा गर्ने अध्यक्ष श्रेष्ठले बताए । इ भनेको नेपाल भाषामा समय हो र हि भनेको रगत हो अर्थात रगत देखापर्नु अगाडी गर्नुपर्ने संस्कार नै इहि संस्कार हो । नेवार कुलमा जन्मेकी छोरीको तीनपटक विवाह हुन्छ । रजस्वला हुनुअघि नै पहिलो बिहे गरिन्छ, भगवान् विष्णुको प्रतीक सुवर्णकुमारसित अर्थात विष्णुको प्रतिक बेललाई मानेर बेलबिबाह गरिन्छ । यसलाई नेवार भाषामा इहि भनिन्छ । इहिपछि बाःराः तयेगु (गुफा राख्ने) गरिन्छ । यस क्रममा सूर्यदर्शन अर्थात् सूर्यसग विवाह हुन्छ भने तेस्रोपटक वर (पुरुष) संग विवाह हुन्छ । यसैगरि छोरालाई गरिने बुँसँखा संस्कारलाई चुडाकर्म पनि भनिन्छ । बालकको शिरमा कपाल खौरेर टुप्पीमात्र बाकी राखि कान समेत छेड्ने कार्य समेत यस संस्कारमा हुन्छ । यस संस्कारमा बालकलो फूपू र मामाको अहम भूमिका हुन्छ ।